Βοηθητικό μενού

Περιεχόμενα Τεύχους 40

Gloria in Excelsis, του Χάρη Ψαρρά

Gloria in Excelsis, ποίηση, Χάρης Ψαρράς, εκδόσεις Κέδρος 2017

Σε ρίμα γράφει ο Χάρης Ψαρράς παρά το νεαρό της ηλικίας του και σε αντίθεση με τους ποιητές της γενιάς του. Μια άλλη περίπτωση νέου ποιητή που χρησιμοποιεί κατά κόρον την έμμετρη μορφή για τα ποιήματά του -ερωτικά κυρίως- είναι αυτή του Θεοδόση Βολκώφ. Και το κάνω θέμα διότι ο τρόπος τους τους διαφοροποιεί μοιραία από τους άλλους ομότεχνούς τους σε παραπλήσια ηλικία. Και αυτό δεν είναι διόλου κακό. Το ποίημα είναι μορφή και περιεχόμενο, εξάλλου πάντα ήταν.

Η μορφή στα ποιήματα του Χάρη Ψαρρά εν προκειμένω δίνει το ιδιαίτερο στίγμα, το ειρωνικό συχνά ύφος, άλλοτε τον χιουμοριστικό τόνο. Είναι η αύρα της ζωής και η σκέψη πάνω στην εμπειρία που μας κερδίζουν εδώ. Και αυτά δεν δίνονται με άκαμπτη σοβαροφάνεια, αλλά με καλοζυγισμένους στίχους με τους οποίους ο Ψαρράς μάς βάζει στο περιβάλλον του ποιήματος. Και οι λέξεις ταιριασμένες όμορφα μεταξύ τους σε μια πρωτοφανή αρμονία μάς εισάγουν σε ένα κλίμα και μας δημιουργούν μια εντύπωση, πάντως σε καμία περίπτωση, δεν μας κάνει να αναρωτηθούμε: «Ποιο το νόημα;». Οπως αναρωτιόμαστε συχνά για ποικίλα μεταμοντέρνα «αριστουργήματα» που πελαγοδρομούν όπως και ο ποιητής τους και αφήνουν στον αναγνώστη ένα κενό, να μην πω τον εκνευρίζουν κιόλας.

πολαμβάνω τη συλλογή λοιπόν με τα καλά επεξεργασμένα και καλά δομημένα ποιήματα.

Ο χρόνος και η έννοια του δίνει το παρόν, μάλιστα στο ποίημα «Αναγνώριση» γράφει: «Ο χρόνος είναι το ρολόι που λέει λάθος την ώρα,/το παρελθόν που πρόκειται εκ νέου να λάβει χώρα.»

Eιναι ωραίο που οι τέχνες, ποίηση και θέατρο συχνά συμπλέουν.

Εξαιρετικό το ειρωνικό ποίημα «Βehind the arras», γεμάτο διακειμενική διάθεση. Μας παραπέμπειι στον Σαίξπηρ και στον ήρωά του από τον Άμλετ, τον Πολώνιο. Όπως και το ποίημα της σελίδας 34 έχει ως τίτλο του το όνομα μιας ξακουστής ηρωίδας του Βάρδου, της Δυσδαιμόνας από το έργο Οθέλλος. Ένα παιγνιώδες ερωτικό ποίημα, σε ομοιοκατάληκτα δίστιχα, με όμορφο ρυθμό: «Στα χέρια σου τα μαύρα/με κλείνει αγάπης αύρα./Είσαι ο αγαπητικός μου./Ο χαλασμός του κόσμου/θα γίνει όπως προστάξει/στην πέμπτη ο Σαίξπηρ πράξη./Γεννά του νου του η δίνη/τη ζήλια και μας γδύνει./»

Μια ευτυχής ποιητική στιγμή θέλω ακόμα να σημειώσω είναι στο ποίημα «Απολογισμός» όπου κάπου στη μέση του ποιήματος δίνει την εικόνα του κόσμου σαν μια παράσταση πλανόδιου θιάσου. Γράφει: «Ο κόσμος, μια παράσταση πλανόδιου θιάσου./Ο θεατρώνης ξεγελάει τη δίψα του σκύβοντας/στη θυμέλη.Την πήρε για φιλιατρό./Παραπέρα βάτραχοι κόαζαν, παρωδούσαν/αττικούς τραγωδούς και τη βαριά τους μούσα./[...]»

Oι συνδέσεις συνεχίζονται και αυτή τη φορά αφορούν στην Ομηρική Οδύσσεια, τους γνωστούς ήρωες Κανένα και Πολύφημο. Και είναι και δω λοξή η ματιά του ποιητή και πάντα έχει ενδιαφέρον να βλέπουμε πώς φιλτράρονται τα διαβάσματα: «[...] Ο υπαίτιος για κάθε σφάλμα του γνωστός./Για τη χαμένη του όραση φταίει μια κακή του έξη./Από πείσμα μονόφθαλμος -όχι εκ γενετής./Θύτης και θύμα καθενός ο εαυτός και άλλος κανείς./Πεθαίνοντας λέει: «Ας ονειρευτώ/πως είναι ο πατέρας μου θεός/και θα με συγχωρέσει».

Στο Gloria in Excelsis (δόξα εν υψίστης) ο ποιητής στοχάζεται σχετικά με τη ζωή και τα ανθρώπινα, μισοκλείνοντας πάντα στο μάτι τον αναγνώστη, και τολμώντας μάλιστα να γίνει διασκεδαστικός χωρίς να ακυρώσει το βάθος του στοχασμού του. Οι στίχοι του δεν χάνουν καθόλου ύψος ακόμα κι όταν τραγουδούν: «Μόνο η αυτοχειρία/μάς σώζει άπ΄ τα θηρία.» (Ισοπαλία). Και όταν επίσης τραγουδούν: «Την χώρα των θνητών απέρριψα/με τον θάνατο για διαβατήριο./Δεν είναι η ζωή παρά εφαλτήριο./Αν δεν πεθάνεις,όλα μένουν λειψά./» [Ατζεσιβάνο] ή «[...]μπορώ να βάλω στη ζωή μου τέρμα όποτε θέλω.» [Εύα].

Στο ποίημα Αltamira συνδιαλέγεται και με τον Πλάτωνα στην τελευταία στροφή: «Κι ο μαύρος του καπνός φτάνει απ΄ το χθες/μέχρι το σήμερα κι έξαφνα ενώνει εμάς/με τους δεσμώτες, τη φωτιά στο σπήλαιο, τις σκιές.»

Η ανθρώπινη φύση και η υφή της, θα μπορούσα να πω μεταξύ άλλων πως, αποτελεί το θέμα αυτής της ποιητικής συλλογής, αλλά δεν καλύπτεται και πάλι όλο το φάσμα ενδιαφερόντων του ποιητή. H ποίηση, όπως και κάθε τέχνη έχει τη δύναμη να αποδομεί, αλλά και να ανασυνθέτει μέρη και σύνολα, πρόσωπα και πράγματα. Να μπαίνει στο βάθος των πραγμάτων, αναθεωρώντας και ελέγχοντας όρια και δομές.

Ας κλείσει αυτό το κείμενο με μια ερώτηση :πόσο ένδοξος μπορεί να είναι ο άνθρωπος μέσα στη μικρότητα ή το μεγαλείο του, τη φύση του καλού και του κακού που συνυπάρχουν μέσα του;

Ασημίνα Ξηρογιάννη

Vakxikon Radio
Vakxikon Blog