Vakxikon.gr - Συνέντευξη # Αθηνά Μπασιούκα : "Το μυστήριο δίνει... μυστήριο και συναρπάζει"

Κατηγορίες

Συνέντευξη # Αθηνά Μπασιούκα : "Το μυστήριο δίνει... μυστήριο και συναρπάζει"

του Νίκου Μπίνου

Η Αθηνά Μπασιούκα, με αφορμή το δεύτερο νουάρ μυθιστόρημά της "Άγιο έγκλημα στην Αθωνική πολιτεία" (Εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, 2009), αποκαλύπτεται στο Βακχικόν παραχωρώντας μια συνέντευξη που έλαβε θρησκευτικο-κοινωνικές προεκτάσεις. Γεννημένη στο Βόλο, διαθέτει μια έντονη προσωπικότητα που καταμαρτυρά πως πρόκειται για ένεργο μέλος της κοινωνίας. Έχει συμμετάσχει στη Βούλη των Εφήβων ενώ αρθρογραφεί σε διάφορα έντυπα μέσα. Είναι απόφοιτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (ηλεκτρολόγων μηχανικών κ μηχανικών υπολογιστών). Της αρέσει εξίσου να καταπιάνεται με τη φωτογραφία, την αστυνομική λογοτεχνία και τα ταξίδια.

Ο μοναχός συνέχισε να περπατά κάτω από το φεγγαρόφως, ενώ η μαύρη φιγούρα του δημιουργούσε μια ατμοσφαιρική και συνάμα τρομακτική εικόνα… Μέσα στην απόλυτη ησυχία της νύχτας, ο Άγγελος μπόρεσε να ακούσει το χαρακτηριστικό ήχο μιας αρμαθιάς κλειδιών… Πλησίασε την είσοδο του πύργου και διέκρινε τον Χρυσόστομο να χάνεται στη σκάλα… Γνωρίζοντας πολύ καλά πόσο ριψοκίνδυνο ήταν αυτό που επρόκειτο να κάνει, πήρε μια βαθιά ανάσα και μπήκε κι αυτός στον πύργο… Η κλοπή ενός πολύτιμου θησαυρού της χριστιανοσύνης υποβάλλει το Άγιο Όρος σε μία από τις χειρότερες δοκιμασίες στην ιστορία του. Για τη διαλεύκανση της υπόθεσης, ένας ειδικά εκπαιδευμένος αστυνομικός φορά το μοναχικό ράσο και εισέρχεται στην Αθωνική Πολιτεία. Περιπλανιέται σε σκοτεινούς πύργους, γίνεται μάρτυρας ενός αποτρόπαιου εγκλήματος και ανακαλύπτει ένα ιερό μυστικό που διχάζει το μοναστήρι, για να κάνει τελικά μια διαπίστωση… Ακόμη και όταν η θρησκεία το απαγορεύει, η λύση του μυστηρίου είναι γένους θηλυκού.

Και τα δύο πρώτα σας βιβλία ("O φόνος είναι μια εύκολη υπόθεση" και "Άγιο έγκλημα στην Αθωνική πολιτεία") ανήκουν στην κατηγορία του νουάρ. Γιατί αυτή η προτίμηση σας στα αστυνομικά μυθιστορήματα;

Αναρωτιέμαι κι εγώ μερικές φορές. Γιατί άραγε; Λέω στον εαυτό μου «θα πρέπει να επηρεάστηκες από εκείνο το βιβλίο της Agatha Cristie» ή ότι «έβλεπες πολλές αστυνομικές ταινίες από μικρή». Δεν νομίζω όμως ότι είναι κάτι τόσο επιφανειακό, αλλά πως τελικά έχει να κάνει με την γενικότερη στάση που έχουμε όλοι μας απέναντι στο έγκλημα. Σκεφτείτε το λίγο, είμαστε μια κοινωνία που ταυτόχρονα τρέμει το έγκλημα αλλά έλκεται από ιστορίες τρόμου. Δεν είναι αρκετά ειρωνικό αυτό; Και κάθομαι και σκέφτομαι γιατί συμβαίνει αυτό. Μια πιθανή εξήγηση που έχω δώσει είναι επειδή θεωρούμε πολλούς εγκληματίες πολύ έξυπνους μέσα στην διαστροφή τους. Θα μπορέσουμε να τους εντοπίσουμε και για πόσο θα μας ξεφεύγουν; Είναι ένα είδος στοιχήματος ,αν θέλετε , ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Προσωπικά, το βλέπω κάθε φορά και σαν μία αναμέτρηση του ήρωα που δημιουργώ με τους αναγνώστες. Θα είναι ο ήρωας ικανός να κρύψει την αλήθεια μέχρι το τέλος και να αιφνιδιάσει αυτόν που διαβάζει το βιβλίο; Βρίσκω πολύ ενδιαφέροντα αυτά τα παιχνίδια του μυαλού. Σκεφτείτε ότι και στο Πολυτεχνείο Θεσσαλίας απ’ όπου πέρασα, αγαπημένα μου μαθήματα ήταν όσα αφορούσαν στην ασφάλεια των τηλεπικοινωνιών όπου εμπλέκονται κρυπτογραφικοί αλγόριθμοι και κωδικοποιήσεις. Το μυστήριο δίνει . . . μυστήριο και συναρπάζει, εμένα τουλάχιστον.

Ποία είναι εκείνη η διαχωριστική γραμμή που τοποθετεί το μοναχισμό ως επιλογή ζωής από τη μία και ως άρνηση της ανθρώπινης -κοινωνικής- φύσης από την άλλη;

Είναι μια καλή χρονική συγκυρία τώρα που μου κάνετε αυτή την ερώτηση γιατί είναι Μεγάλη Παρασκευή (σ.σ. η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα) και μόλις επέστρεψα από ένα γυναικείο μοναστήρι όπου πήγα προκειμένου να τραβήξω κάποιες φωτογραφίες από την περιφορά του επιταφίου. Φωτογράφιζα τις καλόγριες και ανάμεσά τους είδα ένα κορίτσι. Ναι, δεν υπερβάλλω, ήταν ένα μικρό μαυροφορεμένο κορίτσι που έψελνε. Τι ήταν αυτό που ώθησε αυτή την κοπέλα σε μια τέτοια επιλογή; Υποθέτω κάποια απογοήτευση που είχε από την ζωή της, την έκανε να στραφεί στον μοναχισμό για να αναζητήσει την γαλήνη. Η σύγκριση με την δική σου ζωή είναι αναπόφευκτη σε αυτές τις περιπτώσεις. Σκέφτηκα λοιπόν πόσα χαστούκια έχω φάει εγώ στη ζωή μου και είναι αρκετά, σας διαβεβαιώνω. Πώς τα αντιμετώπισα λοιπόν; Με άλλους τρόπους: άλλοτε δούλεψα σκληρά, άλλοτε ταξίδεψα, άλλοτε στηρίχτηκα στους φίλους μου – την ομάδα μου, όπως τους λέω – και άλλοτε έδωσα μια μούντζα σε όλα και είπα «δεν θα πεθάνω κιόλας». Ποτέ όμως δεν επέλεξα να απομονωθώ. Είναι μέγα λάθος αυτό. Ο άνθρωπος χρειάζεται κάποιον. Είχα παρακολουθήσει την εξαιρετική παράσταση «2» του Δημήτρη Παπαϊωάννου, όπου ο καλλιτέχνης πραγματεύεται ακριβώς αυτό το θέμα: την ανάγκη του ανθρώπου να κοινωνικοποιείται μέσα από την εργασία, την σχέση, την φιλία. Η διαχωριστική γραμμή για την οποία κάνετε λόγο στο ερώτημά μας, είναι τελικά η αδυναμία. Οι άνθρωποι που μονάζουν είναι άνθρωποι που χρειάζονται αγάπη, άνθρωποι αδύναμοι να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής.

Ποια από τις παρακάτω εκδοχές ενστερνίζεστε; Εκείνη που παρουσιάζει το μοναχισμό ως έναν κόσμο που κυριαρχείται από κλίμα γαλήνης και αφοσίωσης στο Θεό, απουσία κάθε κοσμικού στοιχείου ή πρόκειται για ένα "προσωπείο" που θέλει να κρύψει το φανατισμό του και που σε μεγάλο βαθμό εκμεταλλεύεται τις ανάγκες των πιστών προκειμένου να αποκτήσει εξουσία και χρήμα;

Ο μοναχισμός συναντάται στα μοναστήρια. Τι είναι τα μοναστήρια λοιπόν; Ζωντανοί οργανισμοί. Και αν κοιτάξετε γύρω σας σπάνια θα δείτε οργανισμούς να δουλεύουν ρολόι. Εγώ για παράδειγμα είμαι υγιής αλλά εδώ και χρόνια έχω ένα πρόβλημα στο δεξί μου αυτί, που ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και την διατροφή μου, επανέρχεται. Κάποιος άλλος έχει μυωπία και ένας τρίτος έχει χοληστερίνη. Παντού λοιπόν υπάρχουν τα υγιή μέρη και τα μέρη που νοσούν. Γιατί τα μοναστήρια να εξαιρεθούν από αυτό; Άνθρωποι κατοικούν και εκεί, άνθρωποι με πάθη. Άλλοι αφοσιώνονται σε αυτό που ονομάζουν Θεό και γαληνεύουν, άλλοι όμως εκδηλώνουν αδυναμίες. Και ποιος μπορεί βέβαια να αμφισβητήσει ότι η αγάπη για τον πλούτο και την εξουσία είναι ασφαλώς μια ανθρώπινη αδυναμία; Το ίδιο συμβαίνει και σε ένα πολιτικό κόμμα. Υπάρχουν οι ιδεολόγοι που τρέχουν και αγωνίζονται για τις αξίες τους και υπάρχουν και εκείνοι που εκμεταλλεύονται καταστάσεις. Σε κάθε περίπτωση, δεν ξέρω για εσάς, εγώ όμως νιώθω αμηχανία όταν επισκέπτομαι εκκλησιαστικούς χώρους. Στο μοναστήρι που πήγα σήμερα, παλιότερα λειτουργούσε ένα ταπεινό και γραφικό εκκλησάκι. Φέτος ξεκίνησε η λειτουργία ενός ναού τεραστίων διαστάσεων. Ποιο το νόημα όλου αυτού; Ειδικά σήμερα που η Ελλάδα εκπέμπει σήμα κινδύνου. Και δεν είναι ένα θέμα μονάχα στον ορθόδοξο χριστιανισμό αυτό, αλλά σε όλες τις θρησκείες. Έχω βρεθεί στο Βατικανό και απόρησα με την υπέρμετρη χλιδή. Έχω επισκεφθεί βουδιστικούς ναούς στην Ταϋλάνδη, όπου οι άνθρωποι δεν έχουν να φάνε αλλά αφήνουν φαγητά στον Βούδα και αναρωτήθηκα «γιατί».

Τι είναι αυτό που σας ώθησε ώστε η ιστορία του μυθιστορήματος σας να διαδραματιστεί σ' ένα χώρο που αποτελεί άβατο για τις γυναίκες;

Η γυναικεία μου φύση. Τόσο απλά και χωρίς περιστροφές. Θεωρώ παράλογα άδικο το να μην μου επιτρέπεται η είσοδος σε έναν χώρο επειδή είμαι γυναίκα. Η μητέρα μου για παράδειγμα δεν μπορεί να μπει στον Άθωνα. Ένας άντρας βιαστής όμως, μπορεί.

Που εντοπίζετε το γεγονός ότι η εκκλησία λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως επιχείρηση, έχοντας χάσει την εικόνα βοήθειας και αλληλεγγύης που χρειάζεται ο πιστός; Πού αποδίδεται τα σκάνδαλα που ακούγονται όλο και πιο συχνά πλέον;

Το ερώτημά σας υπονοεί ότι τα θρησκευτικά σκάνδαλα είναι μια υπόθεση των τελευταίων ετών, άποψη την οποία δεν συμμερίζομαι. Ο μοναδικός λόγος για τον οποίο τα σκάνδαλα ακούγονται όλο και πιο συχνά είναι επειδή τα ΜΜΕ είναι πλέον συνυφασμένα με την ζωή μας, πράγμα που προφανώς δεν ίσχυε μέχρι πολύ πρόσφατα. Οι θρησκευτικές εξουσίες είχαν, έχουν και θα έχουν τα προβλήματά τους. Απλά οι καιροί άλλαξαν και – για λόγους που ξεφεύγουν από το θέμα της ερώτησής σας – οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα πράγματα αλλιώς. Η βοήθεια και η αλληλεγγύη για την οποία κάνετε λόγο αναζητιέται αλλού. Η γιαγιά μου, για παράδειγμα, πιστεύει χωρίς αμφισβήτηση και ερωτηματικά ότι ο Χριστός περπάτησε πάνω στο νερό. Ο φίλος μου ο Νέστορας που είναι 15 ετών, αναπτύσσει προβληματισμούς. «Πώς είναι δυνατόν να περπάτησε πάνω στο νερό;», αναρωτιέται, «μπορεί να εξηγηθεί αυτό με βάση την Φυσική;». Η μόρφωση και η κοινωνικοποίηση ενός ανθρώπου που παίρνει ερεθίσματα, του γεννούν πολλά τέτοια ερωτήματα αλλά τον κάνουν να επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις με βάση τις επιστημονικές γνώσεις. Πολλοί άνθρωποι λοιπόν δεν πιστεύουν σήμερα, γιατί παίρνουν τις απαντήσεις τους από άλλες πηγές και όχι από τα θρησκευτικά κείμενα ή επειδή οι απαντήσεις που υπάρχουν σε αυτά δεν τους ικανοποιούν. «Πίστεψε και θα καταλάβεις» σου λέει η Εκκλησία. Μα εγώ χρειάζομαι πρώτα να καταλάβω, να δω, και στην συνέχεια να πιστέψω.