|
Συνέντευξη
στον Νέστορα Πουλάκο
Το “Μέρες Αλεξάνδρειας” κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2007 και έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τους κριτικούς λογοτεχνίας και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα εκδόθηκε στα γαλλικά σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία, ενώ τιμήθηκε με το Prix Μéditerranée Étranger. Σύντομα θα κυκλοφορήσει και στα ισπανικά. Ο συγγραφέας του, Δημήτρης Στεφανάκης, δεινός μεταφραστής μεταξύ άλλων του Μεριμέ, του Μπρόντσκι, του Μπέλοου και του Φόρστερ, μιλάει στο Vakxikon.gr για την… κοσμοπολίτικη εμπειρία συγγραφής ενός μυθιστορήματος εποχής. Το “Μέρες Αλεξάνδρειας” κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.
Για την Αλεξάνδρεια έχουν γράψει από τον Καβάφη μέχρι τον Ντάρελ. Είναι μια πόλη που πάντοτε συγκινούσε, και προκαλούσε να ασχοληθείς μαζί της. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε ώστε να καταπιαστείτε μαζί της;
Η ανάγκη μου να περιγράψω τον μεσογειακό κοσμοπολιτισμό σε ένα μυθιστόρημα επικών διαστάσεων όπου η καθημερινότητα των ανθρώπων είχε ως φόντο συγκλονιστικά ιστορικά γεγονότα. Η προϋπάρχουσα βιβλιογραφία λειτούργησε ως έμπνευση κι όχι ως φόβητρο. Κι όσο για την πόλη της Αλεξάνδρειας για μένα ήταν μια αποκάλυψη, η πρωτεύουσα μιας Μεσογείου χωρίς σύνορα.
Κοσμοπολιτισμός, πόλεμοι, σκληρή διπλωματία, μα και ευγένεια και αβρότητες, όμως και τυχοδιωκτισμός, εύκολο χρήμα. Στοιχεία που χαρακτηρίζουν μόνο την εποχή που περιγράφετε ή τα βρίσκει κανείς ακόμη, είναι διαχρονικά;
Νομίζω ότι κάθε εποχή εμπεριέχει τα πάντα. Η ανθρώπινη δραστηριότητα δεν αλλάζει αφού οι βασικές ανάγκες του ανθρώπου παραμένουν ίδιες. Αυτό που διαφοροποιείται ίσως είναι το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται το δράμα της ύπαρξής μας. “Αλλάζουν μόνο τα κουστούμια”, όπως θα έλεγε ο Μπαλζάκ.
Θα χαρακτηρίζατε τις “Μέρες Αλεξάνδρειας” ως ιστορικό μυθιστόρημα;
Θα το χαρακτήριζα κλασικό μυθιστόρημα που εκτός από Ιστορία περιέχει και όσα άλλα μνημονεύσατε προηγουμένως. Εντέλει νομίζω ότι το μυθιστόρημα πραγματεύεται διάφορες εκδοχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Τα κάτοπτρα της αφήγησης μας δίνουν διαφορετικές γωνίες του ίδιου προσώπου.
Ένας χαμένος κόσμος, η αλλοτινή αίγλη, μια διαφορετική νοοτροπία. Ένα άλλο σύμπαν δηλαδή. Κατά τη μελέτη σας ώστε να γράψετε το βιβλίο, ποια είναι εκείνα τα σημεία που διαπιστώσατε ότι είχαν οι άνθρωποι τότε και που δεν έχουμε εμείς σήμερα;
Είναι βέβαιο πως οι σύγχρονοι άνθρωποι αντιμετωπίζουμε με αλαζονεία τις προηγούμενες γενιές και αναρωτιέμαι γιατί. Όπως αναφέρω σε άλλο βιβλίο μου αισθανόμαστε κατά κάποιο τρόπο “πρωτευουσιάνοι του χρόνου” σε σχέση με τους “αδαείς επαρχιώτες” της περασμένης εκατονταετίας. Αν νομίζουμε όμως ότι η παντοδύναμη τεχνολογία μας κάνει να διαφέρουμε, αυταπατώμεθα. Παραμένουμε εξίσου ανοχύρωτοι και ευάλωτοι, έχοντας ταυτόχρονα χάσει κι ένα μεγάλο μέρος του ρομαντισμού μας.
Αν σας ζητούσαν να γράψετε ένα μυθιστόρημα για μια άλλη “δημοφιλή” πόλη του παρελθόντος, ποια θα ήταν αυτή;
Μα νομίζω πως στις “Μέρες Αλεξάνδρειας” συμπρωταγωνιστούν όλες οι γνωστές μητροπόλεις της εποχής εκείνης. Κατά κάποιο τρόπο αισθάνομαι πως έγραψα ήδη για όσες πόλεις με θέλγουν. Άλλωστε είναι δύσκολο να αναφερθεί κανείς σε μια μητρόπολη χωρίς να μεταφερθεί συνειρμικά και σ’ όλες τις άλλες. Ο κοσμοπολιτισμός είναι ένα οικουμενικό φαινόμενο.
|
|
Συνέντευξη
στην Άτη Σολέρτη
(Σοφία Αργυροπούλου)
Apolonía: Είναι ο τίτλος της ποιητικής σου συλλογής. Γιατί επέλεξες αυτόν τον τίτλο;
Απολλωνία, ή Τα Πολλώνια, είναι ένα μικρό χωριό κοντά στη θάλασσα, στο νησί της Μήλου, το οποίο επισκέφτηκα πολλές φορές όταν έζησα στην Αθήνα (1999-2001). Έχει ένα πανέρμορφο αρχαίο θέατρο (σε μία κοιλάδα, μπροστά στη θάλασσα), κατακόμβες και μια πολύ σημαντική εταιρεία που έχει μεγάλη σχέση με τη μεταλλευτική βιομηχανία.
Παρατηρεί κανείς διαβάζοντας το βιβλίο σου, πως σε εμπνέει η αρχαία ελληνική μυθολογία και γενικότερα το ιστορικό παρελθόν της Ελλάδας. Πόσο δεμένος νιώθεις με την Ελλάδα;
Τώρα, κυρίως, νιώθω δεμένος με τη χώρα με τη μεγάλη βοήθεια της ελληνικής γλώσσας. Το διαδίκτυο μου επιτρέπει να ακούω τη γλώσσα μέσω του ραδιοφώνου. Λατρεύω την Αρχαία Ελλάδα, με όλα τα στοιχεία της, μα επίσης λατρεύω τη σύγχρονη Ελλάδα επειδή μιλάω τη γλώσσα που Έλληνες και Ελληνίδες μιλάνε τώρα.
Διαβάζοντας τα ποιήματά σου - όπως πολύ εύστοχα μας κατατοπίζει στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου σου η κα Άννα Μαρία Καμακάρη - είχα την αίσθηση της εξερεύνησης, την αίσθηση του αρχαιολόγου θα έλεγα, μπροστά στη θέα των ευρημάτων που έρχονται στο φως του. Αυτό είναι η ποίηση για σένα; Πώς την ορίζεις;
Είναι σώμα και γη μαζί. Εκείνη την περίοδο είχα πολύ ενδιαφέρον για τη Γεωλογία και την Αρχαιολογία ως καταλύτες της ποίησής μου.
Τι μπορεί να σε εμπνεύσει;
Κυρίως η γλώσσα, τα ποιήματά μου πολλές φορές έχουν σαν θέμα την ίδια τη γλώσσα στην οποία γράφω ένα κείμενο. Και το σώμα.
Ποιους, αρχαίους και μη, πολιτισμούς θαυμάζεις;
Έχω μεγάλο ενδιαφέρον για την Αρχαία Ινδία, και θα ήθελα να διαβάσω όλα τα μεγάλα κείμενά της: τα Vedas, τα Upanishads, το Mahabharata, το Ramayana, το Bhagavad Gita, κτλ. Τη στιγμή που άρχισα να διαβάζω από μόνος μου (στα 20 μου, όταν κατάλαβα πως δεν θα μπορούσα ποτέ να γίνω βιολόγος, όπως ήθελα), το πρώτο βιβλίο που διάλεξα να διαβάσω ήταν η “Ιλιάδα”. Πάντα θυμάμαι την εντύπωση που είχα από μικρός όταν είδα φωτογραφίες του παλατιού της Κνωσού και της Ακρόπολης. Αυτοί οι δυο αρχαίοι πολιτισμοί είναι ίσως αυτοί που με ενδιαφέρουν περισσότερο. Υπάρχουν και άλλοι βεβαίως. Σύγχρονοι πολιτισμοί που με ενδιαφέρουν: η Ελλάδα και οι Η.Π.Α. επειδή μιλάω την γλώσσα τους, μα και άλλοι βεβαίως. Λατρεύω επίσης την πολιτιστική περίοδο, αρχές του ΧΧ αιώνα, στην Αυστρία και στην Γερμανία (ο Otto Weininger, ο Karl Kraus, ο Arnold Schoenberg, ο Anton Webern, ο Alban Berg, ο Ludwig Wittgenstein, ο Robert Musil, η οικογένια Mann, ο Walter Benjamin, η Else Laske-Schuler, η Lou Andreas-Salome, η Alma και ο Gustav Mahler, ο Rainer Maria Rilke, ο Georg Trakl,...). Ο υπερρεαλισμός στη Γαλλία. Το ισπανικό Siglo de Oro.
Τι σε εμπνέει; Ειδικότερα υπάρχει κάποιο ιστορικό γεγονός ή μύθος που έχεις ξεχωρίσει και ενδεχομένως μπορεί να αποτελεί έμπνευση για σένα; Όχι απαραίτητα από τον ελληνικό πολιτισμό…
Το σώμα. Όσα έχω γράψει (το πρώτο μου βιβλίο και το δεύτερο που γράφω τώρα) έχει σχέση με το ανθρώπινο σώμα και με εμένα. Δεν μπορώ να γράψω τίποτα που δεν έχει σχέση με αυτό. Δεν μπορώ να πάρω ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός και να το μεταμορφώσω σε ποίημα. Δεν μπορώ να γράψω ένα ποίημα με τη φωνή άλλου ανθρώπου. Ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος. Οι μεγάλες αλλαγές στη σύγχρονη Ισπανία, βεβαίως, είναι σημαντικό ιστορικό γεγονός, που δυστυχώς δεν έχει κλείσει την περίοδο της δικτατορίας όπως στην Ελλάδα, όπου οι δικτάτορες Παπαδόπουλος και Ιωαννίδης πέθαναν στην φυλακή. Χωρίς μνήμη δεν είμαστε τίποτα, και τα εγκλήματα του Francisco Franco και των ακόλουθων συνεργών του (καθολική εκκλησία, αστυνομία, στρατός, “πολιτικοί” που ακόμα έχουν πολιτικές ευθύνες όπως ο Manuel Fraga Iribarne, που ήταν υπουργός κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Franco, από το 1939 έως το 1975) πρέπει ακόμα να τα δικάσουν. Ποιοι θα το κάνουν; Και επίσης η Shoah, η ιστορία της Γερμανίας και της Ελλάδας του ΧΧ αιώνα.
Από ποια λογοτεχνικά ή καλλιτεχνικά ρεύματα γενικότερα έχεις επηρρεαστεί;
Κυρίως, από τους αμερικανούς Modernists (ο T.S. Eliot, ο Ezra Pound, η H.D., η Mina Loy, ο William Carlos Williams, η Marianne Moore, ο Louis Zukofsky, ο Basil Bunting) και τους Objectivists (οι ίδιοι Zukofsky και Williams, η Lorine Niedecker, ο Carl Rakosi, ο George Oppen, ο Charles Reznikoff). Έγραψα ένα δοκίμιο για το μεταπτυχιακό μου πάνω στο ποίημα του Zukofsky “A”-9. Και το έργο του James Joyce ειναι πάρα πολύ σημαντικό για εμένα.
Ποιοι είναι οι ποιητές ή λογοτέχνες γενικότερα που θαυμάζεις;
Πολλοί και πολλές μου προκαλούν το θαυμασμό: Στην ισπανική γλώσσα: ο Juan Ramón Jiménez, ο José Lezama Lima, ο Juan de la Cruz, ο José Ángel Valente, ο Eugenio Padorno, ο Manuel Padorno, η Beatriz Preciado, ο Miguel de Cervantes, η Clara Janés, ο Juan Goytisolo, ο Juan García Ponce, ο Jorge Luis Borges, ο Ernesto Sábato, ο José Kozer... Στην ελληνική γλώσσα: o Ελύτης, o Σεφέρης, o Ρίτσος και o Καβάφης, αλλά και πολλοί άλλοι που τώρα γράφουν και δημοσιεύουν: o Νάσος Βαγενάς, o Δημοσθένης Αγραφιώτης, o Βασίλης Ζαμπάρας (στα αγγλικά και στα ελληνικά), ο Γιώργος Μίχος, η Ιωάννα Τσάτσου, και νεότεροι ποιητές και ποιήτριες που τώρα μεταφράζω. Στα αγγλικά: εκτός από τους Modernists, ο Harold Brodkey, ο William Burroughs, ο Clayton Eshleman, η Diane Wakosky, η Diane Di Prima, η Maureen Alsop, ο William Empson, ο Pierre Joris, ο Robinson Jeffers, ο Larry Eigner, ο Samuel Beckett, ο James Merrill... Και σε άλλες γλώσσες που δυστυχώς δεν μιλάω: η Marina Tsvietaieva, ο Ossip Mandelstam, η Anna Ajmatova, ο Antonin Artaud, ο Paul Celan, ο Vladimir Holan, ο Pierre Klossowski, ο Marcel Proust...
Μέσα από το έργο σου, θα εντοπίσει κανείς στοιχεία βιωματικού χαρακτήρα; Κάνω αυτή την ερώτηση, γιατί έχω την αίσθηση πως ενώ οι εικόνες παραπέμπουν αλλού, αφήνουν μια γενική αίσθηση ορισμού της ύπαρξης, μέσω του μνημειώδους παρελθόντος της.
Τα ποιήματα του πρώτου βιβλίου μου (που μου φαίνονται, από αυτά που έχω γράψει, τα μοναδικά που αξίζουν τον κόπο) πάντα έχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία μέσα τους. Αυτή η αίσθηση που αναφέρεις μπορεί να είναι μέσα επίσης, άλλα σε δεύτερο επίπεδο, όπως άλλα θέματα (γεωλογία, αρχαιολογία).
Παρελθόν – Παρόν – Μέλλον : Τι σε εμπνέει περισσότερο;
Παρελθόν και Παρόν. Γράφω για αυτά που έγιναν και για αυτά που γίνονται τώρα, που στη στιγμή που τα ονομάζω είναι ήδη Παρελθόν. Για να μιλήσω λίγο πάνω στο δεύτερο βιβλίο μου, είναι μια ποιητική εξερεύνηση του σώματός μου, από την άποψη του Παρελθόντος και του Παρόντος.
Κι ας εστιάσουμε τώρα στη μετάφραση. Πόσο δύσκολο μπορεί να είναι το έργο ενός μεταφραστή; Πού εντοπίζονται δηλαδή οι δυσκολίες που έχει να αντιμετωπίσει;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για εμένα ως μεταφραστής είναι όχι μόνο να καταλάβω το πρωτότυπο κείμενο, άλλα επίσης να τα μεταδίδω σε μια σωστή ισπανική γλώσσα, που σέβεται το νόημα της γλώσσας που μεταφράζω και ακούγεται σωστά στη γλώσσα που θα διαβάζουν αυτοί και αυτές που δεν μπορούν να διαβάζουν τα πρωτότυπα κείμενα. Αυτά, που ακούγονται τόσο διάφανα, είναι τόσο δύσκολο να τα καταφέρεις!
Ποιο θα έλεγες πως είναι το μυστικό για μια καλή μετάφραση;
Ακόμα το ψάχνω. Το κάθε κείμενο έχει τις συγκεκριμένες δυσκολίες του.
Υπάρχουν μεταφραστές των οποίων το έργο έχεις ξεχωρίσει;
Ναι, αρκετοί και αρκετές. Στην Ισπανία και Λατινική Αμερική, η Isabel García Gálvez, η Natividad Gálvez, ο José Ángel Valente, ο Octavio Paz, ο Jordi Doce, ο Rafael-José Díaz, η Clara Janés, ο Ramón Irigoyen, o Miguel Castillo Didier... Στις Η.Π.Α.: ο Ezra Pound, ο T.S. Eliot, ο Clayton Eshleman, ο Jerome Rothenberg, η H.D., η Marianne Moore, ο Zukofsky, ο Bunting, ο Joris, ο Joseph Mulligan, ο Merrill,...
Μεταφράζεις αγγλική και ελληνική ποίηση κυρίως, αν δεν κάνω λάθος. Ποια γλώσσα σε δυσκολεύει περισσότερο;
Εξαρτάται από τον ποιητή ή την ποιήτρια. Τώρα τελευταία άρχισα να μεταφράζω από τα πορτογαλικά, μια γλώσσα που έχει μεγάλη σχέση με τα ισπανικά, σχέση που μπορεί να είναι επικίνδυνη παγίδα αν δεν προσέξεις τις διαφορές ανάμεσα στις δυο γλώσσες. Κυρίως, θα έλεγα, τα ελληνικά με δυσκολεύουν περισσότερο, επειδή δεν έχω σχεδόν επαφή με την γλώσσα, εκτός από τα μέιλ που γράφω στους ποιητές και στις ποιήτριες από την Ελλάδα. Μιλάω τη γλώσσα τις περισσότερες φορές με τον εαυτό μου. Όταν μιλάω μόνος μου, μιλάω στα ελληνικά, ή διαβάζω φωναχτά ποίηση και πεζά.
Θα ήθελες να αναφέρεις ποιητές των οποίων έχεις μεταφράσει ποιήματα; Και ελλήνων φυσικά…
Από τα αγγλικά, έργα του Clayton Eshleman, του T.S. Eliot, του Ezra Pound, του David Jones, της Elizabeth Bishop, της Maureen Alsop, της Kathy Acker, του Joris, του Joseph Mulligan, του Christopher Marlowe, της H.D., του Merrill… Από τα ελληνικά, ποιήματα και πεζά του Οδυσσέα Ελύτη, της Ιωάννα Τσάτσου, του Γιάννη Ρίτσου, της Μελισσάνθης, του Γιώργου Σεφέρη, της Ζωής Καρέλλη, του Κώστα Τσιρόπουλου, του Νάσου Βαγενά, του Κώστα Κουτσουρέλη, του Ν.Γ. Λυκομήτρου (ολόκληρο βιβλίο), του Θοδωρή Βοριά, του Νίκου Σφαμένου, της Εύης Πλατίτσα, της Άννας Νιαράκη, του Γιάννη Υφαντή, του Γιάννη Λειβαδά, της Ευτυχίας Παναγιώτου, της Άτης Σολέρτη, του Μιχάλη Παπαντωνόπουλου. Και έχω σαν σκοπό να μεταφράσω έργα άλλων. Από τα πορτογαλικά, ποιήματα του Érico Nogueira. Από τα ισπανικά στα αγγλικά: ένα ποίημα του Roberto García de Mesa (Poetry Salzburg Review 19). Από τα ισπανικά στα ελληνικά: μαζί με την ποιήτρια και μεταφράστρια Άννα Νιαράκη, ένα δικό μου ποίημα, που μπορεί κανείς να το διαβάσει στο περιοδικό που εκδίδει η ίδια η Νιαράκη στο διαδίκτυο, “Το Παράθυρο”.
Αλήθεια, πώς προέκυψε το ενδιαφέρον σου για να μεταφράσεις σύγχρονη ελληνική ποίηση;
Άρχισα να ασχολούμαι με τη μετάφραση το 1998. Τα πρώτα ποιήματα που μετέφρασα ήταν “Η Έρημη Χώρα”, του T.S. Eliot, και ένα ποίημα της Elizabeth Bishop (αδημοσίευτες μεταφράσεις). Το 1999 έφυγα για την Αθήνα, για να δουλέψω ως καθηγητής ισπανικών. Έμαθα τη γλώσσα, άρχισα να διαβάζω έλληνες/ελληνίδες ποιητές/ποιήτριες. Και με πολύ φυσικό τρόπο, άρχισα να μεταφράζω ποιήματα από τα ελληνικά. Ο πρώτος ποιητής που μετέφρασα ήταν ο Λυκομήτρος. Έχω επαφή με ποιητές και ποιήτριες που μου δίνουν πληροφορίες για την κατάσταση της ελληνικής ποίησης τώρα. Ο Ν.Γ. Λυκομήτρος (σε μια συνέντευξη που έδωσε στο Chimeres Web Radio) και ο Θοδωρής Βοριάς (με το περιοδικό του, “Λογοτεχνικά Επίκαιρα”) με έχουνε βοηθήσει πολύ με αυτό το θέμα και μου έχουνε δώσει αρκετά ονόματα. Και καταπληκτικό είναι το γεγονός ότι ο κάθε ποιητής και η κάθε ποιήτρια έχουν ένα blog, στις περισσότερες περιπτώσεις. ΄Ετσι η επαφή γίνεται πιο γρήγορα. Αλλά επίσης πολύ μου αρέσει να γράφω τα παραδοσιακά γράμματα.
Με τι κριτήριο επιλέγεις ποιήματα για να τα μεταφράσεις;
Προσπαθώ, όσο μπορώ, να διαβάζω ολόκληρα τα βιβλία του κάθε ποιητή/της κάθε ποιήτριας, για να ψάχνω τα ποιήματα που μου αρέσουν για το παράρτημα "El perseguidor" της εφημερίδας "Diario de Avisos", από την Τενερίφη (οι εκδότες είναι ο Eduardo García Rojas και ο Coriolano González Montañez), στο οποίο δημοσιεύουν τις μεταφράσεις. Με ενδιαφέρει η διαφορά, δεν ψάχνω ένα συγκεκριμένο αισθητικό ποιητικό ρεύμα που μοιάζει με την ποίησή μου, παραδείγματος χάριν. Και ανάμεσα σε αυτή την διαφορά, έχω βρει μεγάλους/μεγάλες ποιητές/ποιήτριες, και δεν μιλάω μόνο για τους κλασικούς της ελληνικής λογοτεχνίας του τελευταίου αιώνα.
Υπάρχουν σύγχρονοι έλληνες ποιητές που όχι μόνο έχεις μεταφράσει, αλλά και των οποίων το έργο έχεις ξεχωρίσει;
Ναι, αυτοί που αναφέρω παραπάνω, των οποίων το έργο έχω μεταφράσει. Και άλλοι, όπως ο Δημήτρης Παπαδίτσας, ο Μανώλης Αναγνωστάκης, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, η Ελένη Βακαλό, η Κική Διμουλά, η Κατερίνα Αγγελάκη-Rourke, κτλ. Το μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη “Ο Τελευταίος Πειρασμός” είναι ένα αριστούργημα για εμένα. Μετέφρασα δυο αποσπάσματα από αυτό το πανέμορφο κείμενο και μια μέρα θα ήθελα να το μεταφράσω ολόκληρο. Έχει μεταφραστεί στα ισπανικά, η πρώτη έκδοση στην Αργεντινή το 1960 (από τον εκδοτικό οίκο Sur, μετάφραση του Roberto Bixio)• η λογοκρισία του Franco δεν θα είχε επιτρέψει ποτέ να εκδοθεί μετάφραση του μυθιστορήματος τούτου στην Ισπανία, και πιστεύω πως είναι μεσα στο Index, τον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων του Vaticano. Η δεύτερη έκδοση είναι από το 1988 και η τρίτη από το 1995 (στον εκδοτικό οίκο Debate, του ίδιου μεταφραστή) και οι τρεις από την γαλλική μετάφραση, νομίζω. Άλλα ακόμα είναι δύσκολο να το βρει κανείς σε βιβλιοπωλεία.
Καθαρά σε ρόλο παρατηρητή, απ’ όσα είδες και ακούς, πώς κρίνεις το λογοτεχνικό τοπίο στην Ελλάδα σε σχέση με αυτό του εξωτερικού;
Μπορώ να μιλήσω μόνο για την ποίηση, ιδίως, και για το δοκίμιο. Αυτά που έχω κρίνει ως αναγνώστης και μεταφραστής ελληνικής ποίησης είναι η πλούσια διαφορά και η μεγάλη σημαντικότητά της μέσα στην ποιήση που γράφτηκε στον κόσμο τον τελευταίο αιώνα.
Στην Ισπανία, τι ανταπόκριση έχουν οι έλληνες ποιητές;
Κοίταξε να δεις, η τετράδα Καβάφης, Σεφέρης, Ρίτσος, Ελύτης είναι αρκετά γνωστή σε αναγνώστες και αναγνώστριες της ελληνικής ποίησης στην Ισπανία και τη Λατινική Αμερική. Εδώ στα Κανάρια Νησιά, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για αυτούς τους τέσσερις ποιητές. Αλλά νομίζω πως πρέπει κι άλλοι ποιητές και ποιήτριες να γίνουν γνωστοί και γνωστές.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου; Αναμένεται να εκδώσεις δική σου ποίηση, κάποια επόμενη μετάφραση…;
Εδώ και εφτά χρόνια γράφω το δεύτερο βιβλίο μου. Είμαι πολύ αργός στο γράψιμό μου. Το πρώτο μου βιβλίο, λεπτό όπως είναι, το τελείωσα μετά από οχτώ χρόνια. Ασχολούμαι με τη μετάφραση και έχω σαν πρόθεση να μεταφράσω το έργο πολλών ποιητών και ποιητριών από την Ελλάδα. Θα δούμε πώς θα γίνει. Δυστυχώς δεν εξαρτάται από εμένα μόνο.
Τέλος, θα ήθελα να σε ευχαριστήσω από καρδιάς για την πολύτιμη υποστήριξή σου στους σύγχρονους έλληνες ποιητές, να σου ευχηθώ καλή επιτυχία στο δύσκολο έργο που έχεις αναλάβει και να σου ζητήσω να κάνεις μια ευχή!
Και εγώ σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την ευκαιρία που μου έδωσες να γράψω κάτι στα ελληνικά! Μια ευχή; Να τελειώσω τις πολλές μεταφράσεις από τα ελληνικά που ακόμα περιμένουν τη σειρά τους στον υπολογιστή μου. Μια άλλη ευχή: να ξεπεράσει η Ελλάδα τις μεγάλες μαλακίες που έκαναν και ακόμα κάνουν οι “πολιτικοί” της.
Ποιήματα
(μτφρ. Άτη Σολέρτη)
III
Pasajero violento retratando
el roce de los dedos con persianas.
Aquilatado argumento
el de un aspersor continuo y distante.
¡Liturgia abigarrada y somnolienta!
Paregórico de abismo situado
en el fondo de tus ojos
la esquelética cacofonía
de jardines colgantes
que dosifican su muerte
en postas de ausencia.
Percheros esquilmados
fuera de EMEIΣ.
Curare de almas.
El láudano
de tus fauces
marco de mestizaje.
29-3-98
III
Περαστικέ βίαιε που απεικονίζεις
την τριβή των δαχτύλων κατά των τυφλών.
Διυλισμένο επιχείρημα
αυτό του ενός ψεκαστήρα συνεχούς και απόμακρου.
Λειτουργία ποικιλόχρωμη και νυσταγμένη!
Πραϋντικό της αβύσσου που βρίσκεται
στο φόντο των ματιών σου
η σκελετική κακοφωνία
των κρεμαστών κήπων
που δοσολογούν το θάνατό της
σε θέσεις απουσίας.
Ράφια απογυμνωμένα
έξω απ’ το ΕΜΕΙΣ.
Θεραπεία των ψυχών.
Το λάβδανο
των γνάθων σας
πλαίσιο της επιμειξίας.
29-3-98
VII
Funámbula
convaleciente
sin enfermedad
de rostro infame
Roque en erosión
por la risa
de veleta giratoria
en vilo por imprecaciones
tan delicadas
que ondulan el hierro verde
Canastera precipitada
en trombas de filamento líquido
la obsidiana de tu dedo
planeando en múltiples caras.
15-5-98
0:59 A.M.
VII
Ακροβάτισσα
που αναρρώνεις
χωρίς τη νόσο
του κακόφημου προσώπου
Βράχος σε διάβρωση
από το γέλιο
ανεμοδείκτη περιστρεφόμενου
στον αέρα απ’ τις κατάρες
τόσο λεπτές
που κυματίζουν το πράσινο σίδερο
Καλαθοπλέκτρα βιαστική
σε ρεύματα υγρού νήματος
ο οψιανός του δαχτύλου σου
ίπταται σε πολλαπλές όψεις.
15-5-98
0:59 A.M.
XIV
Bicéfala tu frente
en la exégesis
de los ojos
perpetrando
el chequeo
expresión
acometida
con máscara insoluble
Lo único
que sacraliza
el prado de infierno
condolido por
tus marismas
repletas
de túneles húmedos
Calcinados
mis párpados
en la caliza
que te respira
14-7-98
11:54 A.M.
XIV
Δικέφαλη η όψη σου
μες στην εξήγηση
των ματιών
που διαπράττουν
τον έλεγχο
έκφραση
προτιθέμενη
με μάσκα αδιάλυτη
Το μόνο
που αγιοποιεί
το κολασμένο λιβάδι
πένθιμο από
τα τέλματά σου
γεμάτα
σήραγγες υγρές
Πυρωμένα
τα βλέφαρά μου
στον ασβεστόλιθο
που σε αναπνέει
14-7-98
11:54 A.M.
XV
Tu cáliz ensortijado
en verbena incendiaria
Acudimos al silencio
azul
al velo
de paredes truculentas
23-7-98
12:05 A.M.
XV
Το δισκοπότηρό σου βοστρυχώδες
σε ιεροβοτάνη φλογισμένη
Υπάγομεν στη σιωπή
γαλάζια
στο πέπλο
των φρικτών τοίχων
23-7-98
12:05 A.M.
Από το βιβλίο του “Apolonia” (Απολλωνία), εκδόσεις Idea, 2006.
Ο Mario Domínguez Parra (Alicante, 1972) είναι ένας Ισπανός ποιητής, μεταφραστής και δοκιμιογράφος. Το 2006, δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο ποιημάτων, “Apolonía” από τον εκδοτικό οίκο Ediciones Idea (Islas Canarias). Ο ίδιος εκδοτικός οίκος δημοσίευσε το 2011 την δική του μετάφραση στο βιβλίου του Ν.Γ. Λυκομήτρου “Ιχνηλάτες του τέλους” (Εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2010), με τον τίτλο “Rastreadores del fin”. Μπορεί κανείς να διαβάσει δύο ποιήματά του μεταφρασμένα στα ελληνικά στο ηλεκτρονικό περιοδικό Το Παράθυρο (Τεύχος 4ο, Σεπτέμβριος 2011), που εκδίδει η ποιήτρια και μεταφράστρια Άννα Νιαράκη. Κάποιες δικές του μεταφράσεις από τα ελληνικά στα ισπανικά σε ηλεκτρονικά περιοδικά: Ένα ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη, Δύο ποιήματα του Οδυσσέα Ελύτη, Τρία ποιήματα του Βασίλη Ζαμπάρα.
|
|
Συνέντευξη
στην Έρη Ελευθερακούδη
Ένα ποίημά σας παίρνει σάρκα και οστά επί σκηνής. Πώς νιώθετε για αυτό;
Η συγκεκριμένη αυτή χαρά για έναν δημιουργό, που βλέπει ιδίοις όμμασι τις λέξεις και τις έννοιες δραματοποιημένες, είναι το ίδιο έντονη όσο και η πρωτογενής εκείνη διαδικασία σύλληψης και καταγραφής του ποιητικού οίστρου που εξ’ ολοκλήρου τον διακατέχει. Καθώς η τέχνη της γραφής είναι πολλαπλασιαστική αλλά και μεταπλαστική αποκτά ιδιαίτερη σημασία η μεταφορά της σ’ άλλο δημιουργικό επίπεδο, όπως εν προκειμένω σ’ αυτό του θεατρικού. Αν και είναι η τρίτη φορά που λογοτεχνικά μου πονήματα θα ζωντανέψουν επί σκηνής, η δυναμική του διαφορετικού κάθε φορά τολμήματος είναι αυτή που προσδίδει τόσο την ανάλογη αξία όσο και την συγκίνηση.
Η δραματοποιημένη ποίηση μπορεί να μεταδώσει αμεσότερα τα αισθήματα των λέξεων;
Ο Τάκης Σινόπουλος εξέφρασε ευσύνοπτα την εξής αλήθεια “Την ποίηση, αν δεν την βιώσεις, δεν μπορείς να την μεταφέρεις”. Νομίζω πως εν συγκρίσει με τα άλλα λογοτεχνικά είδη, στην ποίηση κυρίως η λέξη είναι αυτή που φέρει την μεγαλύτερη εννοιολογική ευθύνη και που πασχίζει να συμπυκνώσει την αχανή συναισθηματική κατάσταση του δημιουργού σε ακριβή και καλά ζυγιασμένη λεκτική κατάσταση. Πόσο δε μάλλον, όταν η ποίηση μεταφέρεται σε θεατρική περφόρμανς που έχει εκ προοιμίου το πλεονέκτημα της άμεσης επαφής και με το ίδιο το έργο και με τους θεατές. Η διαδικασία αυτή βοηθά αρμονικά στην μεταβίβαση των αισθημάτων που από γενικές έννοιες γίνονται συγκεκριμένες λέξεις και κατόπιν κινήσεις δραματοποιημένες ή και χορευτικές και εν τέλει ζώσες εικόνες που τροφοδοτούν και τον έσω και τον έξω οφθαλμό του θεατή.
Πως κρίνετε το γεγονός αυτής της συνεργασίας -ποίησης και θεάτρου- σε μοναχικούς εν μέρει και δύσκολους εν γένει καιρούς;
Η τέχνη -ευτυχώς- συνεχίζει να φύεται σε δύσκολους καιρούς, ευθύνη μας όμως είναι να την κάνουμε και να ευδοκιμεί σε ακόμη πιο δύσκολους. Η πορεία του δημιουργού από την φύση της είναι μοναχική, η επιθυμία της συνεργασίας όμως είναι ελπιδοφόρος σπόρος και τέλος η υλοποίησή της είναι αδιαφιλονίκητα ο θρίαμβος και η νίκη επί του κατακερματισμένου καλλιτεχνικού και όχι μόνο γίγνεσθαι. Καημός μου υπήρξε και υπάρχει, η ανάδειξη της Τέχνης, ως η ύστατη έκφραση του εσωτερικού μας κόσμου, στην ολότητά της. Aυτό προσπαθώ να επιτύχω με την εναρμόνιση των διαφορετικών εκφάνσεων της. Άλλωστε το θέατρο, η λογοτεχνία, η ζωγραφική καθώς και η μουσική δεν είναι παρά προεκτάσεις της μίας και της αυτής Τέχνης, της βαθύτατης εκείνης συγκίνησης και του διακαούς εκείνου πόθου να εκφράσουμε αυτό που μας κατατρώγει. Με την συνεργασία θαρρώ την πάμε ένα βήμα παρακάτω από την απλή έκφραση, την κοινωνούμε στους άλλους, μοιραζόμαστε με τους άλλους, της δίνουμε την αέναη ώθηση να αναδημιουργείται και ν’ απλώνεται σε κάθε νέο πεδίο.
Μιλήστε μας λίγο για τον ποιητικό σας μονόλογο; Τι πραγματεύεται;
Ο μονόλογος αποτελείται από 25 σύντομα κεφάλαια και αποτελεί το καταληκτικό ποίημα της ποιητικής μου συλλογής που τιτλοφορείται “Το Κορίτσι των Σκοτεινών Δασών” (Εκδ. Μπαρμπουνάκης, 2010). Ο τίτλος του μονολόγου είναι η συχνά επαναλαμβανόμενη έκφραση “Για μένα όμως δεν ρώτησες” που μας προϊδεάζει εξαρχής κιόλας για την δυαδικότητα μιας ερωτικής σχέσης. Η ασυγχρονία των στιγμών αλλά και των αναγκών είναι έκδηλη καθ’ όλη την εκτύλιξη του ποιήματος, στιγματίζοντας έτσι την ποιοτική διαφορά των επιθυμιών αλλά και των δυνατοτήτων των δύο υποκειμένων. Η γυναικεία μορφή, στην οποία αφιερώνεται προλογικά και η συλλογή, “στη γυναίκα… αυτή την άνθρωπο”, αποκτά ανατρεπτικά το άφυλο στον μονόλογο. Φέρνει έτσι τον αναγνώστη να γίνεται ο ίδιος ποιητής σε άχρονο αλλά βαθιά βιωμένο διάλογο/μονόλογο με τον απόντα η παρόντα σύντροφό του. Αυτά από πλευράς ποιητικής προσέγγισης, όσον αφορά όμως την θεατρική του προσέγγιση παραθέτω τα λεγόμενα της σκηνοθέτιδας Σμαρώς Πλατιώτη “Η Πανσέληνος-Εκδοχή β΄ πραγματεύεται το θέμα του βίαιου αποχωρισμού δύο ανθρώπων, που δεν είναι άλλος από τον αιφνίδιο θάνατο του ενός. Μέσα στο project, που ολοκληρώνεται σε επτά εικόνες, παρουσιάζεται ο υπαρξιακός ακρωτηριασμός που υφίσταται αυτός που μένει πίσω, ο εκούσιος εγκλεισμός και ο κοινωνικός αποκλεισμός, οι απέλπιδες προσπάθειες απαγκίστρωσης από τις μνήμες του παρελθόντος, η παραίτηση, η εθελούσια “έξοδος”. Δύο φιγούρες άχρονες, άτοπες, άφυλες με μοναδικό, κοινό τόπο αναφοράς την καρμική σχέση που τους συνδέει και τα συναπαντήματα στις μετέπειτα ζωές...”.
Χαρακτηρίζεται μονόλογος, όμως υπάρχει η αίσθηση ότι το υποκείμενο συνομιλεί. Με ποιον εντέλει;
Πράγματι το υποκείμενο συνομιλεί με τον σιωπηλό σύντροφο. Και ο μονόλογος όντως εκτυλίσσεται σε δύο επίπεδα. Είναι, σε πρώτο πλάνο, ο μονόλογος που απευθύνουμε λεκτικά στον/στην σύντροφο μας που δεν βρίσκεται πλέον στην σχέση, είτε πρόκειται για χωρισμό, είτε για θάνατο, είτε για συναισθηματική απομάκρυνση. Μέσα από μία ανάδρομη μνήμη το υποκείμενο ξετυλίγει κοινές στιγμές ασύγχρονων επιθυμιών και τανιέται συναισθηματικά να κατανοήσει και να ερμηνεύσει το πρόσωπο του εραστή/ερωμένης. Σε δεύτερο πλάνο, πιο εσωτερικό, είναι ο μονόλογος τελικά που απευθύνουμε στον ίδιο μας τον εαυτό επιζητώντας την λύτρωση από την πιεστική ανάμνηση της κοινής πορείας. Η φράση “Για μένα όμως δεν ρώτησες” ενώ στην αρχή εμφανίζεται ερωτηματική με διάθεση παραπόνου καταλήγει κατόπιν κατανοήσεως της όλης σχέσης να γίνεται βασανιστικά και συνειδητά καταφατική. Ένα ταξίδι του ίδιου του υποκειμένου που ακόμη και αν αφέθηκε στον πόθο της σχέσης, ακόμη κι αν αφομοιώθηκε στο ενιαίο του έρωτα, δεν έπαψε ποτέ να καταλογίζει την αλήθεια, την πικρία το παράπονο και εν τέλει την βαθιά πεποίθηση πως ο άλλος δεν ρώτησε.
Ολόκληρος ο ποιητικός μονόλογος, χαρακτηρίζεται από το ερωτικό στοιχείο. Επικεντρώνεστε όμως σε επώδυνα μονοπάτια του έρωτα, όπως είναι η απώλεια. Είναι ο δικός σας τρόπος να αντιλαμβάνεστε τον έρωτα;
Αντιλαμβάνομαι τον έρωτα στην ολότητά του όπως άλλωστε και όλα τα μεγάλα συναισθήματα που ζευγαρώνουν τα φαινομενικά αντίθετα, πόνο και χαρά, πάθος και κορεσμό, άσπρο μαύρο κ.ο.κ. Προσωπικά θεωρώ πως η απώλεια αλλά και η αίσθηση κατοχής κάποιου πράγματος, συναισθήματος και δη ανθρώπου, είναι μόνο κατά φαντασίαν, αλλά και κατ’ άσκησιν εφικτό∙ και πάλι όμως, μόνο για κάποια συγκεκριμένη στιγμή, καθώς την επόμενη μπορεί ν’αποτελεί ήδη παρελθόν ή να έχει αποδυναμωθεί σε σχέση με την αρχική του ένταση. Η απώλεια είναι μέρος της όποιας συναισθηματικής διαδικασίας και δεν εννοώ μόνο την απώλεια του άλλου, αλλά ίσως ή και πρωτίστως, του ίδιου μας του εαυτού. Η πληγή δεν μπορεί να λείπει από κανέναν αυθεντικά βιωμένο συναίσθημα. Και δεν μπορεί να λείπει επειδή έπεται της χαράς που προσφέρει μια ουσιαστική ερωτική σχέση. Οι εναλλαγές στο πεδίο του έρωτα είναι αναπόφευκτες, κατά συνέπειαν αναπόφευκτες είναι και οι συναισθηματικές μεταπτώσεις ή κατισχύσεις που αυτές επιφέρουν.
Πανσέληνος - εκδοχή β’
Σύλληψη- Σκηνοθεσία: Σμαρώ Πλατιώτη
Ποιητικός μονόλογος: Αναστασία Γκίτση
Πρωτότυπη Μουσική: Armen Nazaryan
Φωτισμοί: Σμαρώ Πλατιώτη
Videography- Φωτογραφίες: Armen Nazaryan
Διανομή (με αλφαβητική σειρά): Μαριάνθη Μότα, Νίκη Τριανταφυλλίδου
Διάρκεια: 50 λεπτά
20 - 23 Νοεμβρίου 2011 | Booze Cooperativa Κολοκοτρώνη 57, Αθήνα Τηλέφωνο.: 2103240944, 2114000863
|
|
Συνέντευξη στην Μαρία Ιωαννίδου
Με την Αμάντα Μιχαλοπούλου συναντηθήκαμε σε γερμανικό έδαφος, στο Γκαίτε της Αθήνας. Σε μια υπέροχη βραδιά που Έλληνες μιλούσαν γερμανικά και τανάπαλιν. Στη συνέχεια επικοινωνήσαμε μέσω δικτύου, πάνω από ελληνικά νερά, αφού ήταν ντάλα καλοκαίρι και εποχή για διακοπές. Και ακόμα πιο μετά μέσω Κίνας αφού είχε βρεθεί εκεί. Αλλά όλα αυτά δεν έχουν καμία σημασία αφού η σημαντικότερη για μένα επικοινωνία με όποιον συγγραφέα συμπυκνώνεται στην λογοκλοπή που επιτρέπει να του κάνεις. Έτσι κατέληξα η γράφουσα να της πάρω δυο λέξεις από το «Πώς να κρυφτείς;» και να τις κάνω τίτλο σε ένα δικό μου, μικρό έργο. Την ευχαριστώ για όλες αυτές τις διαδρομές και τα ταξίδια που έκανα μέσα από τις σελίδες, και τις οθόνες.
Ας μιλήσουμε στην αρχή για την μετάφραση του δικού σας έργου. Σε ποιες γλώσσες, και πότε συνέβη αυτό; Πώς αισθάνεστε σαν συγγραφέας και σαν Ελληνίδα που το έργο σας διεθνοποιείται;
Η μετάφραση έργων από μικρές γλώσσες είναι σχεδόν ένα θαύμα κι έχει να κάνει με μια σειρά συμπτώσεων. Δεν υπάρχει πολιτική μεταφράσεων στη χώρα μας, ούτε στοχοποιημένο ενδιαφέρον. Όταν λοιπόν μεταφράζεται ένα βιβλίο μου σε άλλη γλώσσα νιώθω χαρά ασφαλώς, αλλά και λίγη θλίψη που οι μεταφράσεις παραμένουν περιθωριοποιημένο φαινόμενο. Διηγήματα και μυθιστορηματά μου έχουν μεταφραστεί σε δέκα γλώσσες συνολικά, από αγγλικά ως κορεάτικα και διαπιστώνω ότι μια μετάφραση σε μεγάλη αγορά φέρνει συχνά και άλλες μεταφράσεις σε μικρότερες γλώσσες που διαβάζουν το αγγλικό κείμενο.
Έχετε σκεφτεί και την προοπτική μεταφοράς του έργου σας σε άλλη γλώσσα, τηλεοπτική ή κινηματογραφική;
Η μεταφορά του έργου δεν είναι θέμα του συγγραφέα, εξαρτάται από τις προτάσεις που θα του γίνουν.
Ποιόν «σπόρο» θα μεταφυτεύατε από το Βερολίνο στην Αθήνα; Και τι θα ευδοκιμούσε στο δικό μας κλίμα; Αλλά και αντίστροφα τι «διδάξατε» με χαρά και περηφάνια στους Βερολινέζους που συγχρωτιστήκατε;
‘Ενας Έλληνας στο Βερολίνο διδάσκει, ακόμη και άθελά του, την ελληνική γενναιοδωρία, το κέρασμα, που είναι άγνωστη συνήθεια- και κατά συνεπεια το ψυχικό περίσσευμα που πάντα ξαφνιάζει τους Γερμανούς. Στην Ελλάδα θα ήθελα να φέρω λίγη γερμανική οργάνωση- σ’αυτό πάσχουμε.
«Πώς να Κρυφτείς;». Αναρωτιέμαι αν συνελήφθη στο Βερολίνο και αναπτύχθηκε στην Ελλάδα. Τι προϋπήρξε, η ιδέα και η συλλογή πληροφοριών και εικόνων ή η ανάγκη να κλειστούν όλα αυτά σε έναν μύθο;
Το βιβλίο γράφτηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου στο Βερολίνο. Η Ελλάδα αποτελεί φασματική παρουσία ωστόσο, συνεχώς υπάρχει άμεσα ή έμμεσα η επίκληση του αττικού τοπίου. Είναι ένα βιβλίο γραμμένο “ανάμεσα”- όχι μόνο σε τόπους, αλλά και σε ψυχικές συνισταμένες.
Τώρα που πολλές βαλίτσες ετοιμάζονται, εσείς μοιάζετε να ανεβάζετε την δική σας «στο πατάρι». Τι σας έφερε πίσω στην Ελλάδα, τι σας κρατάει εδώ, και τι είναι ικανό να σας ξαναταξιδέψει;
Επέστρεψα για να μη χάσω τη συνέχεια, μού ήταν απαραίτητο να ξέρω και να παρακολουθώ από κοντά το πώς και το γιατί της ελληνικής κρίσης. Αλλά είμαι άνθρωπος που ζει με μια βαλίτσα- νοερά έστω. Είμαι πάντα έτοιμη για το επόμενο ταξίδι.
Το εξώφυλλο του «Π.Ν.Κ.» θα μπορούσε να παραπέμπει –και- στις κρυμμένες κάμερες και τα μικρόφωνα του ανατολικού μπλοκ;
Η αισθητική του ανατολικού μπλοκ διαποτίζει ακόμα το Βερολίνο, ασφαλώς περισσότερο ως νοσταλγική μόδα παρά ως βιωμένη πραγματικότητα. Προσωπικά, βρίσκω σε αυτή την αισθητική ένα κομμάτι της αισθητικής του 60, των παιδικών μου χρόνων και μάλλον γι αυτό την αξιοποίησα.
Στο μυθιστόρημα αυτό, οι κήποι κυρίως, αλλά και τα μουσεία και η μουσική επανέρχονται σταθερά. Έχουν παίξει κάποιο ρόλο στην δική σας ζωή;
Ο κήπος και το μουσείο είναι κατά κάποιο τρόπο μεταφορά για το έξω και το μέσα. Με αυτή την έννοια μπορούν να ορίσουν την αρχιτεκτονική κάθε ανθρώπινης επιθυμίας ως συμβολικοί τόποι κυρίως.
Ποιος λαός έχει σκουπίσει κάτω από το χαλί κατά τη γνώμη σας, τις παλιές αμαρτίες, ο Ελληνικός ή ο Γερμανικός; Ποιος από τους δύο ενθαρρύνθηκε από τον δημόσιο λόγο –και τον δημόσιο βίο- να αντιμετωπίζει τα ατομικά του φαντάσματα;
Νομίζω κανείς από τους δύο. Το σκούπισμα κάτω απ’ το χαλί είναι η δυσκολότερη δημόσια απόφαση. Όλοι συντηρούμε τα στερεότυπα, νομίζοντας ότι έτσι συντηρούμε τη μνήμη.
Ποια ομοιότητα και ποια διαφορά υπάρχει ανάμεσα στους παραθεριστικούς οικισμούς της Αττικής και των «Κολονί»; θα μπορούσε το «Π.Ν.Κ.» να πάρει εκεί, σε μια Κολονί, την τελική του μορφή;
Στους γερμανικούς κήπους η ζωή είναι πολύ πιο απλή, κοντά στη φύση, στις μαιζονέτες του νεοελληνικού παραθερισμού η ζωή μοιάζει πιο πολύπλοκη και εξαρτάται συχνά από αξεσουάρ διακοπών. Από αυτή την άποψη οι Γερμανοί βρίσκονται πολύ πιο κοντά στη φυσική κατάσταση της ζωής νομίζω.
Η απομάκρυνση ή η επιστροφή στα οικεία, πυροδοτεί πιο έντονα την συνθετική δουλειά;
Και τα δύο είναι απαραίτητα, φάσεις της περισυλλογής που χρειάζεται για να μιλήσει κανείς για το οικείο.
Πότε αισθανθήκατε ότι είχατε «ξύσει τα μολύβια» σας; Ότι ήσασταν έτοιμη να καταθέσετε την δική σας εκδοχή για την ζωή γράφοντας; Και ποιος ή τι έπαιξε το ρόλο του καταλύτη;
Πότε δεν ένιωσα πραγματικά έτοιμη. Ουσιαστικά κάθε βιβλίο είναι μια δήλωση ετοιμότητας, αλλά έχει και το χαρακτήρα μιας ψευδαίσθησης γι αυτό και ο συγγραφέας απελπίζεται τόσο συχνά και νομίζει ότι δεν θα ξαναγράψει. Μέχρι το επόμενο βιβλίο.
Πώς έχετε ασκήσει την παρατηρητικότητά σας, και πώς την μυθοπλαστική φαντασία;
Ανέκαθεν ήμουν περίεργη για τις συνήθειες των ανθρώπων, για τα σπίτια τους, για τις εμμονές τους, για όλα αυτά που μάς κάνουν να είμαστε διαφορετικοί ο ένας από τον άλλο. Η καλύτερη άσκηση είναι η διαρκής παρατήρηση. Και η ανάγνωση μυθιστορημάτων ασφαλώς. Εκεί συγκρίνει κανείς την παρατηρητικότητά του, με την παρατηρητικότητα των άλλων.
Τι ρόλο παίζει στη ζωή σας η αρχιτεκτονική, ο περιβάλλων χώρος, και από πού αντλήσατε πληροφορίες για το «Π.Ν.Κ.». Ανατρέχετε, γενικά σε πηγές αν είναι να αναφερθείτε σε επιστημονικά θέματα;
Ναι, πάντα ανατρέχω σε πηγές σχετικές με αυτά που γράφω. Ιδιαίτερα για την αρχιτεκτονική: είναι μια μεταφορά, ένας τρόπος να μιλήσεις για κάθε τι που χρειάζεται οργάνωση, ακόμη και για τα συναισθήματα.
Γνωρίζοντας όλο και περισσότερους τόπους και ανθρώπινους χαρακτήρες, πώς επηρεάζεται το πλάσιμο των χαρακτήρων;
Είμαι πολυσυλλεκτική από τη φύση μου. Αν και διαπιστώνεις στην πορεία ότι οι ανθρώπινοι τύποι είναι ίδιοι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη- οι αναποφάσιστοι, οι μοιρολάτρες, οι θύτες και τα θύματα…
Υπάρχει κάποια φράση, παρόμοια με το «μικρό σπίτι μεγάλος κήπος» που να αποτελεί το δακτυλικό αποτύπωμα της Αμάντας Μιχαλοπούλου;
Θα ζεις ώσπου να πεθάνεις. Είναι κλεμμένη, αλλά αποδίδει αριστοτεχνικά νομίζω τη σημασία του παρόντος.
Η Αμάντα Μιχαλοπούλου σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα και Δημοσιογραφία στο Παρίσι. Από το 1990 ως το 2008 αρθρογραφούσε στην εφημερίδα Καθημερινή. Πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία με το βραβείο διηγήματος του περιοδικού Ρεύματα και τη συλλογή διηγημάτων Έξω η ζωή είναι πολύχρωμη (1994). Το πρώτο της μυθιστόρημα, Γιάντες, απέσπασε το Βραβείο Μυθιστορήματος του περιοδικού Διαβάζω (1996). Στην αμερικανική μετάφραση του βιβλίου της Θα ήθελα απονεμήθηκε το Βραβείο Διεθνούς Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών (2008). To Θα ήθελα ήταν επίσης υποψήφιο για το βραβείο Best Book in Translation του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ. Έχει γράψει έξι μυθιστορήματα, δύο συλλογές διηγημάτων και παιδικά βιβλία. Έργα της έχουν μεταφραστεί σε εννιά γλώσσες. Το τελευταίο της μυθιστόρημα “Πώς να κρυφτείς” κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
|
|
Του Νέστορα Πουλάκου
Σαν χθες θυμάμαι τον καφέ που ήπιαμε με την Έρη Μαυράκη τον περυσινό Οκτώβριο, όταν και μου έδειξε για πρώτη φορά τον Πρίγκιπα Αψού ακόμη σε χειρόγραφη μορφή. Εντέλει, η Έρη θα πρέπει να αισθάνεται δικαιωμένη από το αποτέλεσμα, μια και μετά από συναντήσεις και συναντήσεις με εκδοτικούς οίκους, συγγραφείς, σκιτσογράφους και επαγγελματίες του χώρου, Ο Πρίγκιπας Αψού κυκλοφορεί εδώ και ένα μήνα στα βιβλιοπωλεία της χώρας από τις Εκδόσεις Πολιτισμός. Αυτό το παραμύθι για παιδιά 3 έως 7 ετών είναι διαθέσιμο και σε όλες τις εκθέσεις βιβλίου που έχουν γίνει και θα πραγματοποιηθούν σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις της Ελλάδας μες στο καλοκαίρι. Άλλωστε, η "πρεμιέρα" που έκανε στην έκθεση της Πλατείας Κλαυθμώνος (από όπου και οι φωτογραφίες) έδειξε και το ενδιαφέρον του κόσμου για το πρώτο παιδικό βιβλίο της νεαρής αυτής συγγραφέως. Για περισσότερα όμως ν' αναμένεις : την παρουσίαση του βιβλίου που θα γίνει στον Ιανό οσονούπω / το καινούριο παραμύθι της Έρης Μαυράκη, Η Τελευταία Δροσοσταλίδα, που θα κυκλοφορήσει σε e-book από τις Εκδόσεις Βακχικόν στις 15 Ιουνίου (μαζί με το τεύχος 14 του περιοδικού). Προς το παρόν, όμως, μάθε μερικά πράγματα για την Έρη, τις σκέψεις και τις απόψεις της, το βιβλίο αυτό και το καινούριο φυσικά, όπως και τα σχέδια της, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Περιοδικό Γραμμάτων & Τεχνών Βακχικόν, που τόσο τη στήριξε σε όλο το διάστημα της έκδοσης άλλωστε.
Ο "Πρίγκιπας Αψού" έχει κάτι από τη δική σου παιδική ηλικία;
Η αλήθεια είναι πως ο "Πρίγκιπας Αψού" είναι το μόνο από τα παραμύθια που έχω γράψει, το οποίο δεν έχει τίποτα από την παιδική μου ηλικία. Το έγραψα επιστρέφοντας από ενα ταξίδι μου στην Τυνησία. Ήμουν τόσο ενθουσιασμένη, είχα στο μυαλό μου τόσες εικόνες από τοπία που έμοιαζαν βγαλμένα από παραμύθια και θρύλους. Είχα, όμως, καταγράψει και αυτό το βλέμμα, το φοβισμένο-κουρασμένο, ενός λαού που δεν άντεχε άλλο υπό αυτές τις συνθήκες εξουσίας και διαβίωσης. Μόνο παραμύθι δε φάνταζε η ζωή αυτών των ανθρώπων. Έτσι λοιπόν θέλησα να βάλω την πινελιά μου στον "κόσμο" αυτό και να υπάρχει ανάμεσα σ'αυτή τη μαγεία του τοπίου το σημαντικότερο : χαμόγελα στα πρόσωπα των ανθρώπων.
Το ειδύλλιο του πρίγκιπα και του κοριτσιού της ερήμου, είναι κι αυτό που εσύ φαντάζεσαι γύρω από τον έρωτα και την αγάπη, που θέλεις να υπάρχει στη ζωή σου, στους ανθρώπους γύρω σου;
Η αγάπη είναι η βάση πάνω στην οποία μπορούμε να δουλέψουμε και να εξελίξουμε θετικά την εσωτερική μας οντότητα. Μπορεί να ξεκινάει από επιθυμία-έρωτα, αλλά να φτάσει στην ανιδιοτελή αγάπη. Όπως και να έχει, είναι πολύ σπουδαία. Όλοι μας έχουμε την ανάγκη να μας αγαπούν και να νιώθουμε αποδεκτοί και μάλιστα χωρίς όρους. Εξίσου έχουμε και την ανάγκη να νιώσουμε αγάπη για άλλους ανθρώπους, ώστε τελικά να υπάρχει κάποια σύνδεση. Θεωρώ πώς η αγάπη μας απελευθερώνει και αναδεικνύει τις σπουδαιότερες πλευρές της ύπαρξής μας. Με θλίβει που στη σημερινή εποχή επικρατεί υποδούλωση στο φόβο της έκφρασης αυτού του συναισθήματος.
 Γιατί τα παραμύθια πρέπει να έχουν χαρούμενο τέλος, κατά τη γνώμη σου;
Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πλέον πως τα παραμύθια πρέπει να σταματήσουν να έχουν αίσιο τέλος. Εγώ θα συμφωνήσω με το μεγάλο Ρώσο επιστήμονα Βλαντίμιρ Γιακόβλεβιτς Προπ, που σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης του καταλήγει στο ό,τι υπάρχει μια σταθερή μορφολογική δομή και συγκεκριμένες λειτουργείες. Ένα παραμύθι δεν μπορεί να έχει παρά μόνο θριαμβευτικό τέλος. Είναι ο τρόπος μέσα από τον οποίο έρχεται η δικαίωση του καλού έπειτα από μια περιπέτεια συνάντησης και σύγκρουσης με το κακό. Θα ήθελα να προσθέσω όμως πως αν τα παραμύθια πάψουν να έχουν αίσιο τέλος, οι αντοχές μας και τα θέλω μας θα εξασθενήσουν μπροστά στην καθημερινή μας προσπάθεια για το καλύτερο και, γιατί όχι, το ονειρικό.
Θα μπορούσε ο Πρίγκιπας Αψού να μην τελειώνει χαρούμενα κι ευτυχισμένα, όπως συμβαίνει εντέλει; Δώσε μου μια διαφορετική, πιο σκοτεινή εκδοχή του.
Δεν είναι δύσκολο να σκεφτώ τη σκοτεινή εκδοχή της κατάληξης του "Πρίγκιπα Αψού", γιατί πολύ απλά η σκοτεινή εκδοχή θα ήταν και η πραγματική σε μια ανάλογη περίπτωση. Ας ξεκινήσω από το σημείο που έχει σταθεί τυχερός στη μέση της ερήμου και βρίσκει το σπίτι κάποιου τρωγλοδύτη. Πολύ απλά δεν θα του άνοιγε κανείς. Ειδικά στη συγκεκριμένη περίπτωση, που υποτίθεται ότι μια γυναίκα είναι μόνη της, είναι απαγορευτικό υπό πραγατικές συνθήκες. Στις πόρτες υπάρχουν σιδερένιοι κύκλοι, που το χτύπημα του καθενός αναλογεί σε κάθε μέλος του σπιτιού προειδοποιητικά. Θα έμενε αβοήθητος στη μέση της ερήμου μέχρι να τον εγκαταλείψουν οι δυνάμεις του.
Πιστεύεις στο μάτι ή στην κατάρα, όπως αυτή που έριξε στο μικρό πρίγκιπα η αδελφή του βασιλιά;
Πιστεύω πολύ στην αρνητική και θετική ενέργεια. Υπάρχουν άτομα τα οποία εκπέμπουν κάτι το πολύ αρνητικό, και κατά συνέπεια αποφεύγω και δε θέλω να συναναστρέφομαι ή να συνεργάζομαι μαζί τους. Όπως και άλλα με τα οποία επιδιώκω να βρίσκομαι κοντά λόγω της θετικής τους αύρας. Δε θέλω να χρησιμοποιώ τη λέξη κατάρα, γι' αυτό και στο παραμύθι μου έχω δώσει μια διασκεδαστική, κάπως, πνοή στο σημείο αυτό.
Γιατί γράφεις παιδικές ιστορίες, παραμύθια, κι όχι, ας πούμε, ιστορίες ενηλίκων (διήγημα, νουβέλα, μυθιστόρημα);
Μέχρι τώρα με γεμίζει ο παιδικός κόσμος της φαντασίας. Ίσως γιατί έχω περάσει μια πολύ καλή παιδική ηλικία και αυτός έμμεσα είναι ένας τρόπος να ανατρέχω πιο συχνά σ' αυτήν. Είναι κάτι που μου βγαίνει αβίαστα κι ευχάριστα, νιώθω κι εγώ παιδί. Φυσικά δεν αποκλείω πως στο μέλλον μπορεί να ασχοληθώ και με τον "κόσμο" των ενηλίκων.
Έχεις σκεφτεί, ή έχεις δοκιμάσει, να ασχοληθείς με την ποίηση;
Αυτό τον καιρό σε συνεργασία με τον Pascal Millio, έναν εκπληκτικό φωτογράφο, ετοιμάζουμε νεανική εικονοποίηση. Είναι κάτι που στο σύνολό του με εκφράζει απόλυτα. Ο συνδυασμός αυτός, εικόνας και στίχου, δίνει ένα πολύ όμορφο αποτελέσμα. Το ένα συμπληρώνει το άλλο. Ο στίχος αποκτάει άλλη δυναμική και η εικόνα πλαισιωμένη από στίχους, απογειώνεται. Σύντομα θα δείτε το πρώτο θέμα το οποίο είναι άκρως καλοκαιρινό.
Από τις ψηφιακές εκδόσεις του περιοδικού γραμμάτων & τεχνών Βακχικόν, θα κυκλοφορήσει σε ένα μήνα το καινούριο σου παραμύθι "Η Τελευταία δροσοσταλίδα". Μίλησε μου γι’ αυτό.
Η "Τελευταία Δροσοσταλίδα" είναι ένα από τα αγαπημένα παραμύθια που έχω γράψει.. Ίσως γιατί το θέμα είναι πολύ κοριτσίστικο και με πολλή αστερόσκονη. Έχει να κάνει με μια πολύ όμορφη νεραϊδοπεριπέτεια στην πλαγιά ενός όμορφου ελατοδάσους. Μέσα από αυτό το παραμύθι θα συναντήσουμε πολλά στοιχεία που έχουν να κάνουν με τους θρύλους, όπως συνηθίζεται να τους αποκαλούν, των λαϊκών παραδόσεων γύρω από το μυστήριο κόσμο αυτών των πλασμάτων. Μας δίνεται όμως και η ευκαιρία να περάσουμε πολλά μηνύματα και όμορφα διδάγματα μέσα από την περιπέτεια των τριών νεραϊδών του αληθινού μας παραμυθιού. Και γιατί αληθινού; Γιατί όλα τα παραμύθια που έχουν να κάνουν με αυτόν τον παράξενο κόσμο έχουν σαν βάση τους μια "παλιά" ξεχασμένη αληθινή ιστορία.
 Θεωρείς ό,τι ένα παραμύθι σε μορφή e-book θα έχει απήχηση στα παιδιά, θα είναι προσβάσιμο σε αυτά και εύκολο στην ανάγνωση του;
Θεωρώ πως το παραμύθι σε μορφή e-book έχει απήχηση στα παιδιά από μια συγκεκριμένη ηλικία και μετά. Ο "Πρίγκιπας Αψού" για παράδειγμα δε θα μπορούσε να έχει ηλεκτρονική μορφή, γιατί αναφέρεται σε παιδιά 3-7 ετών και το πατροπαράδοτο διάβασμα είναι πολύ σημαντικό. Εξάλλου σ' αυτή την ηλικία τα παιδιά δεν έχουν ανακάλυψει τον κόσμο της τεχνολογίας. Η "Τελευταία δροσοσταλίδα", όμως, που αναφέρεται σε μεγαλύτερες ηλικίες πιστεύω πως θα έχει απήχηση και θα είναι ακόμα πιο διασκεδαστική η ανάγνωσή της. Είναι και ένας τρόπος να αρχίσουν τα παιδιά να αποκτούν σιγά σιγά οικολογική συνείδηση.
Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια, ή σκέψεις αν προτιμάς, αναφορικά με το γράψιμο και τις τέχνες;
Έχω ακόμα αρκετά παραμύθια που θέλω να ολοκληρώσω ώστε να πάρουν την τελική τους μορφή. Αυτή η διαδικασία θέλει αρκετό χρόνο, αλλά είναι και το πιο ωραίο και δημιουργικό στάδιο. Παράλληλα θα συνεχίσω να δουλεύω και κάποια θέματα νεανικής εικονοποίησης, με σκοπό την ολοκλήρωση της πρώτης συλλογής μου σε συνεργασία με το φωτογράφο Pascal Millio, όπως προανέφερα. Ελπίζω να καταφέρω να υλοποιήσω τα περισσότερα απ' αυτά.
H Έρη Μαυράκη (γεν. 1980) ζει στη Σαλαμίνα. Έχει σπουδάσει ναυτιλιακά, με μεταπτυχιακό στο μάρκετινγκ. Επίσης, έχει παρακολουθήσει μαθήματα ιστορίας τέχνης, καλλιτεχνικού αντίγραφου και ζωγραφικής. Εργάζεται στον τομέα μάρκετινγκ σε πολιτιστικό χώρο. Τα τελευταία χρόνια γράφει παιδικά παραμύθια. Το πρώτο της βιβλίο "Ο Πρίγκιπας Αψού", που απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 3 έως 7 ετών, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πολιτισμός. Στις αρχές του καλοκαιριού πρόκειται να εκδοθεί το δεύτερο βιβλίο της, "Η Τελευταία Δροσοσταλίδα".
Σημ. (1) Η Έρη Μαυράκη με τον Νέστορα Πουλάκο, (2) Η Έρη Μαυράκη με τον κ. Νικολόπουλο, υπεύθυνο των Εκδόσεων Liberia Espanola, απ' όπου και διατίθεται "Ο Πρίγκιπας Αψού" στις εκθέσεις βιβλίου, (3) Το βιβλίο της Έρης στην έκθεση της Πλατείας Κλαυθμώνος.
|
|
των Νέστορα Πουλάκου & Νίκου Μπίνου
Σ' ένα παλιό βαγόνι του ΟΣΕ, που έκανε κάποτε τη διαδρομή Αθήνα-Θεσσαλονίκη και τούμπαλιν, ήρθαμε σε -άμεση- επαφή με την Αμάντα και τη Λία, τις δυο νεαρές ηθοποιούς της -επίσης- νέας ομάδας ΑΜΕΣΑ. Βλέπεις, η πρώτη παράσταση της ομάδας (στην οποία λίαν προσφάτως προστέθηκε κι ο Νικήτας Αναστόπουλος) θα δοθεί στο 10ήμερο θεατρικό δρώμενο "Τα 12 κουπέ". Από τις 5 έως τις 15 Μαΐου, στο Θέατρο "Το Τρένο στο Ρουφ", 15 διαφορετικές θεατρικές ομάδες θα δώσουν παραστάσεις... λεπτών, σε ένα ιδιαίτερο και αρκετά ενδιαφέρον πρότζεκτ που υπόσχεται διασκέδαση 4 ωρών (κυλιόμενες είναι οι παραστάσεις, όπου ο θεατής επιλέγει αν θα τις δει όλες ή θα επιλέξει κάποιες συγκεκριμένες). Υποσχέσεις, βέβαια, δίνουν και τα κορίτσια της ομάδας ΑΜΕΣΑ. Μια και αποφασίζουν να μπουν στα βαθιά της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, και να ερευνήσουν/ αναλύσουν/ συζητήσουν, ή αλλιώς να θέσουν επί τάπητος, το ζήτημα της μοναξιάς στη σύγχρονη κοινωνία, που σίγουρα δεν είναι "χάρισμα" όπως ατυχώς χαρακτήρισε πρόσφατη ποιητική ανθολογία από τη Θεσσαλονίκη. Η παράσταση "SKEPSEISmono" είναι, ουσιαστικά, μια κίνηση διαλεκτικής, ένα άνοιγμα στο ανθρώπινο αρχέτυπο, όπου βρίσκονται τα εσώψυχα του καθενός μας. Το Βακχικόν συνάντησε την Αμάντα Σοφιανοπούλου (που είχε την ιδέα και έγραψε το κείμενο) και τη Λία Ανδρέου (που συνέβαλε σημαντικά στην τελική επεξεργασία κι ολοκλήρωση του κειμένου) στο NEW WAGON της αμαξοστοιχίας, που έχει "αράξει" πλέον στο Ρουφ. Σ.Σ. ΑΜΕΣΑ όπως άμεση επαφή με το κοινό, μια και η απόσταση των ηθοποιών με τους θεατές είναι κυριολεκτικά της μιας ανάσας. ΑΜΕΣΑ όπως ΑΜάντα Ευαγγελία Σοφιανοπούλου Ανδρέου.
Νέστορας Πουλάκος
Η αμαξοστοιχία ΑΜΕΣΑ, με '"μηχανοδηγούς" τις Αμάντα Σοφιανοπούλου και Λία Ανδρέου, είναι έτοιμη να ξεκινήσει για τον προορισμό της ά-μεσα. Παρακαλούνται οι κ.κ επιβάτες να επιβιβαστούν το ταχύτερο δυνατό. Το τρένο (και το κουπέ) είναι έτοιμο για αναχώρηση. Οι εκλεκτοί δεν πρέπει να υπερβαίνουν τους τέσσερις. Οι μοναδικές "αποσκευές" που επιτρέπεται να κρατούν δεν πρέπει να είναι παρά ελάχιστες. Ενδεχομένως ένα ποτό απο το μπαρ του τρένου, η διάθεση για αναδιαπραγμάτευση σκέψεων, μα κυρίως η απόφαση για ανατροπή της πλέον ηλίθιας νοοτροπίας : Αναποφασιστικότητα για κάποιους ή "άστο μωρέ, πιο μετά" για κάποιους άλλους. Καλό ταξίδι, και προσοχή στην κάπνα από το κάρβουνο της μηχανής.
Νίκος Μπίνος
 Ας μιλήσουμε για το έργο σας.
Α.Σ. Καταρχάς εχει προκύψει από δικές μας ανησυχίες και σκέψεις. Αφορά περισσότερο τη μοναξιά, την απομόνωση, και την αντικοινωνικότητα, όπως αυτές βιώνονται σε χώρους σαν το βαγόνι, το κουπέ. Εκεί, που είσαι μαζί με άλλα 4-5 άτομα και ταξιδεύετε για ώρες, εσύ επιλέγεις να κλειστείς στον εαυτό σου και να μην επικοινωνήσεις με κανέναν από αυτούς. Κάτι που μπορεί να σου στερήσει όμορφα πράγματα, εμπειρίες, μα πάνω απ' όλα επικοινωνία, μια και δεν ξέρεις αν ακόμη κι ο σκοπός του ταξιδιού σας μπορεί να είναι ο ίδιος αφού είστε συνεπιβάτες με κοινό προορισμό. Δεν θα το μάθεις ποτέ, όμως, γιατί δεν έκανες ή δεν τόλμησες την κίνηση της γνωριμίας στη διάρκεια του ταξιδιού σας.
Πολύ ενδιαφέρον θέμα προσεγγίζετε. Είναι κείμενο και των δυο σας;
Λ.Α. Ξέρεις κάτι, πάντοτε με ενδιέφερε -όπως και την Αμάντα- αυτό που συμβαίνει γύρω μας. Θέλω να επικοινωνώ με τους ανθρώπους, ειδικώς αν κάθομαι μαζί τους σε κλειστούς χώρους όπως είναι ένα βαγόνι ή ένα λεωφορείο. Επομένως, το κείμενο μάς βγήκε αβίαστα καθότι είναι σκέψεις που είχαμε από καιρό.
Για να καταλάβουμε, εσείς έχετε μπει ποτέ στη διαδικασία να θέλετε να μιλήσετε σε κάποιον/α που κάθεται δίπλα σας και να μην το κάνετε, εντέλει;
Λ.Α. Συμβαίνει συχνά, δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο.
Α.Σ. Θυμάμαι περιστατικό με έναν άνδρα, που ταξιδεύαμε δίπλα δίπλα στο τρένο Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Δεν μιλήσαμε ο ένας στον άλλο, παρά μόνο όταν εκείνος με ρώτησε τι ώρα είναι. Πλάκα είχε, ακόμη κι όταν έβλεπα τις κινήσεις και τις αντιδράσεις του βάσει αυτών που σκεφτόταν υποθέτω. Να σας πω την αλήθεια, ήθελα να μιλήσουμε, να επικοινωνήσουμε. Γιατί όχι; Αλλα...
Κι εντάξει αυτός δεν την έκανε την κίνηση. Εσύ, γιατί δεν πήρες πρωτοβουλία;
Α.Σ. Ξέρετε, τότε μπαίνουν οι σκέψεις ότι μπορεί να τον φλερτάρω... Σκέψεις περίεργες, αρνητικές.
Λ.Α. Και να τονίσω ό,τι σε αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως σε όλους μας επικρατεί η αντίληψη "της πρώτης κίνησης από τον άλλον". Σα να σε βγάζει από τη "δύσκολη" θέση, δηλαδή.
Εντέλει εσείς τι σχολιάζετε με το έργο σας;
Λ.Α. Επικεντρωνόμαστε στον αρνητισμό της σκέψης ενός ανθρώπου, που κατά βάθος θέλει την επαφή, την επιζητά. Αλλά είναι αναβλητικός, χτίζει τείχη, αργεί.
Πείτε μας το όλο κόνσεπτ της παράστασης σας.
Λ.Α. Στο κουπέ είμαστε έξι άτομα. Όλοι είμαστε συνεπιβάτες. Εγώ και η Αμάντα, δηλαδή, μαζί με τέσσερις θεατές. Δεν μιλάμε καθόλου, παρά κάνουμε κινήσεις και μορφασμούς. Από ηχεία ακούγονται εναλλάξ οι σκέψεις μας. Προς το τέλος μπαίνει κι ο Νικήτας. Η παράσταση διαρκεί το πολύ 25 λεπτά.
 Και αυτές οι σκέψεις είναι...
Α.Σ. Η πλέον βασική είναι, το πόσο εύκολα δημιουργείς ένα σενάριο για τον απέναντι σου, τον διπλανό σου, κρίνοντας από την εμφάνιση του, τις κινήσεις του, τους μορφασμούς του. Έτσι, πέφτεις στην παγίδα σου και πλάθεις έναν φανταστικό κόσμο, στον οποίο εγκλωβίζεσαι και μένεις εσύ κι οι σκέψεις σου. Στη μοναξιά σου δηλαδή.
Προτείνετε λύσεις;
Α.Σ. Ουσιαστικά λέμε "κάνε ότι μπορείς τώρα και μην το αφήνεις για μετά". Μην είσαι αναβλητικός. Δεν ξέρεις αν θα ξαναέχεις την ευκαιρία να επικοινωνήσεις με αυτό τον άνθρωπο. Είναι μια απόφαση μέσα σου. Πάρτην, λοιπόν, και προχώρησε.
Λ.Α. Κι αυτό το οποίο σχολιάζουμε, βρίσκει εφαρμογή στο συγκεκριμένο χώρο, στο κουπέ ή σε κάτι παρόμοιο. Δεν είναι κάτι ευρύτερο. Στη μοναξιά, άλλωστε, ο κάθε χώρος έχει την ιδιαιτερότητα του.
Και η συνέχεια του έργου;
Α.Σ. Αν το έργο έχει ανταπόκριση και πάει καλά, τότε σκεφτόμαστε να το ξαναδουλέψουμε, να το επεκτείνουμε, ώστε να γίνει μια πιο ολοκληρωμένη παράσταση, ίσως και με μια λύση πολύ πιο συγκεκριμένη.
Καλή επιτυχία σας ευχομαστε.
Α.Σ./ Λ.Α. Θενκς!
Η Αμάντα Σοφιανοπούλου έχει σπουδάσει στη σχολή του Γ. Κιμούλη, στα εργαστήρια του ΚΘΒΕ και του Γ. Αρμένη, κι έχει παρακολουθήσει σεμινάρια στο Θέατρο των Αλλαγών. Έχει παίξει στο θέατρο (ενδεικτικά Θέατρο των Αλλαγών, Δ. Ποταμίτης, ΚΘΒΕ, Ορφέας, Νέου Κόσμου), στην τηλεόραση (σε σειρές του Mega, του Alpha, και της ΝΕΤ), και στον κινηματογράφο (σε ταινία του Ν. Περάκη).
Η Λία Ανδρέου έχει σπουδάσει στη σχολή του Γ. Κιμούλη, και στο εργαστήρι του Α. Δαβή. Έχει παίξει στο θέατρο (ενδεικτικά στο Θέατρο Α. Δαβής, Δελφοί), στην τηλεόραση (σε σειρά του Mega), και στον κινηματογράφο (σε ταινία του Π. Χούρσογλου).
Ο Νικήτας Αναστόπουλος έχει σπουδάσει στη σχολή της Ν. Καρρά. Είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας Άλογοι. Έχει παίξει στο θέατρο (ενδεικτικά στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, Κωφών Ελλάδας, ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου & Κοζάνης), στην τηλεόραση (σε σειρές της ΝΕΤ), και στον κινηματογράφο.
 info : To project διευθύνει η Τατιάνα Λύγαρη. Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες στα «12 Κουπέ» είναι : οι Θεατρικές Ομάδες Alma Libre, AΜΕΣΑ, Γουρούνια με Φτερά, Οι 5 Ταξιδιώτες, Καλ/τεχνική Ομάδα Contra TEMPO, Ομάδα VOID, Χοροθεατρική Ομάδα ΠΙΝΕΖΑ και οι Σ. Γαλανάκη με τη Λ. Μάνδαλη, Απ. Θηβαίος, Οδ. Ι. Κωνσταντίνου με τη Γ. Νεοφύτου και τον Κλείτορα, Ηλ. Μοσχοϊτόπουλος με τον Γ. Φυρό και τη Χρ. Θεοδώρου, Μ. Παπαχρήστου, Ανδρ. Πασιάς. Στα παράλληλα μουσικά happenings και τις εικαστικές εγκαταστάσεις συνεργάζονται οι: Κ. Γάκης, Αντ. Κουράκου, Κ. Κώσταινα, L.G.R, Σ. Παπαδημητροπούλου, PRAKTORAS.
Η είσοδος σε όλα τα δρώμενα είναι ελεύθερη και ο κάθε θεατής, ανάλογα με την οικονομική του δυνατότητα αντί εισιτηρίου, μπορεί να προσφέρει «ό,τι επιθυμεί». Είναι όμως απαραίτητη η προμήθεια κουπονιού εισόδου πριν από την έναρξη του κάθε project λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων των κουπέ. Έναρξη διανομής κουπονιών εισόδου για τα projects της κάθε ημέρας από 20:00. Μέγιστος αριθμός κουπονιών εισόδου ανά άτομο/ανά ημέρα 4.
Τοποθεσία : Το Τρένο στο Ρουφ, Σιδηροδρoμικός Σταθμός Ρουφ,
επί οδού Κωνσταντινουπόλεως, Προαστιακός Ρουφ, Αθήνα
Ημερομηνία : 5 έως 15 Μαΐου στις 20.30
Πληροφορίες : Τηλ.: 210 92.37.076, http://www.totrenostorouf.gr/
Τιμές εισιτηρίων : Είσοδος ελεύθερη
Φωτογραφίες : (1) Οι Αμάντα Σοφιανοπούλου & Λία Ανδρέου στο βαγόνι, (2) Η ομάδα ΑΜΕΣΑ στην είσοδο του βαγονιού, (3) Ο Νέστορας Πουλάκος συζητά με την Αμάντα κάπως σοβαρά, (4) Ο Νίκος Μπίνος με την Αμάντα (να κοιτάζει το πουλί που τιτιβίζει) και τη Λία (να χαμογελά πονηρά).
|
|
των Νέστορα Πουλάκου & Νίκου Μπίνου
 φώτο : Ν. Μπίνος
Η ιστορία είναι μεν απλή αλλά έχει ως εξής : Καλεσμένοι ήμασταν οι Βακχικοί του καλού φίλου και συνεργάτη Κώστα Καραμουζά στη μουσική παράσταση της Τυνήσιας τραγουδίστριας Lamia Bedioui, εξ αφορμής και της παρουσίασης της στο τεύχος 6, στο Cabaret Voltaire όπου και μαγευτήκαμε καθολικά με την εμφάνιση του Νίκου Σουλιώτη, μουσικού του σχήματος εκείνη τη βραδιά (και μόνιμου συνεργάτη, όπως μάθαμε μετά). Τα δεκάδες όργανα που έπαιζε, οι χαρακτηριστικές εκφράσεις που έπαιρνε στο πρόσωπο, οι χιουμοριστικές κινήσεις που έκανε, και φυσικά η ζωντάνια και η ενέργεια που εξέπεμπε, μας έκαναν μεγάλη εντύπωση εκείνον το Δεκέμβρη του 2009. Ένα μήνα αργότερα, τον ξαναείδαμε στη θεατρική παράσταση «Αληθινή ιστορία… Ταξίδι για άλλη στεριά» της Ομάδας Όνειρο. Αυτή τη φορά σε έναν ρόλο μουσικού-ηθοποιού, ένα πηγαίο ταλέντο ανέδειξε, πολύ χαρακτηριστικός και πάλι ήταν, ατόφιος, αυθεντικός, αληθινός. Ο Νίκος Σουλιώτης είναι ένας μουσικός χαμηλών τόνων, που πειραματίζεται με την παραδοσιακή μουσική πολλών χωρών του κόσμου, ζει με έναν τρόπο εναλλακτικό (ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενασχόλησή του με την κοινότητα Πελίτι και την εκπαιδευτική μέθοδο Waldorf), και στα σίγουρα θέλει και προσπαθεί να φτιάξει έναν κόσμο καλύτερο, πιο αληθινό, που θα εκτιμήσει τις ρίζες του και τη φύση. Η συνομιλία μαζί του πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2010, ένα απόγευμα, στο Γκάζι, με μεζέδες, κρασί και βυσσινάδες.
Νέστορας Πουλάκος
Ας το πούμε; Θα το πούμε : «Χαμογελάτε, κάντε τους άλλους να ανησυχούν». Και, αλήθεια, πόσο διαφορετικά θα μπορούσε να μας υποδεχθεί εκείνο το απόγευμα στον Κεραμεικό, ο μουσικός και ηθοποιός Νίκος Σουλιώτης; Ένας άνθρωπος που σε κερδίζει με τη θετική του αύρα και το μόνιμα σχηματισμένο χαμόγελό του. Μια πολυτάλαντη -ως επί το πλείστον μουσική- περσόνα, μας εκμυστηρεύθηκε την αρχή του δικού του ταξιδιού, με αφετηρία κάπου εκεί στα προεφηβικά του χρόνια, όπου προσπαθώντας ν’ ανακαλύψει, ως άλλος Τζιμ Μόρρισον, τις δικές του πύλες της ενόρασης, θέλησε να προβάλλει μέσω πάντα της μουσικής, την αντίθεση και την αμφισβήτηση του σε κάθε μορφής κατεστημένο, όπως και να ταξιδέψει γνωρίζοντας το μουσικό μωσαϊκό και άλλων λαών. Φυσικά οι ανησυχίες του δε εξαντλήθηκαν μόνο στη μουσική. Αναζητώντας μια εσωτερική ανάπτυξη, ασχολήθηκε με διάφορα είδη διαλογισμού, κινήσεις Γκουρτζίεφ, στροβίλισμα, ταοϊστικές ασκήσεις κ.ά. Ενώ τα τελευταία χρόνια παρακολουθεί μαθήματα παιδαγωγικής Waldorf. Σας τον αποκαλύπτουμε σε μια συνέντευξη-ποταμός με περισσότερες εξομολογήσεις.
Νίκος Μπίνος
Μας εξέπληξες με την ερμηνεία σου στην παράσταση «Αληθινή ιστορία…Ταξίδι για άλλη στεριά».
Και να φανταστείτε ότι ήταν η πρώτη ουσιαστική φορά που κρατούσα ρόλο στο θέατρο. Προηγουμένως είχα παίξει κομπάρσος και μουσικός σε διάφορες παραστάσεις. Η κυριότερη, ίσως, εμπειρία μου ήταν με την ομάδα Μορφές Έκφρασης. Πριν πέντε χρόνια, είχε ανέβει η μουσικοχορευτική παράσταση Μουσικές του Κόσμου, σε σκηνοθεσία Θωμά Κινδύνη, με την οποία είχαμε γυρίσει όλη την Ελλάδα.
 Και η συνεργασία σου με τη Lamia Bedioui, που μοιάζει δεμένη και άρτια ολοκληρωμένη;
Κοντά στα 8 χρόνια γνωριζόμαστε με τη Lamia. Η αρχή έγινε με το συγκρότημα Lamia Bedioui & Al Harissa, όπου και συμμετείχα. Κάναμε παραστάσεις στην Αθήνα, την επαρχία, πήγαμε στη Σικελία, βέβαια κάποια στιγμή το σχήμα διαλύθηκε, αλλά με την Lamia συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε σε διάφορα σχήματα.
[Νέο : H Lamia Bedioui θα παρουσιάσει ένα πρόγραμμα με Τραγούδια της Μεσογείου στις 31 Μαρτίου, 7 και 14 Απριλίου στην Αυλαία στον Κεραμεικό. Μαζί της στο ούτι και φωνή ο Γιώργος Βουρνάς, στα κρουστά ο Νίκος Σουλιώτης και στα πνευστά ο Πάνος Λαμπρόπουλος και στο κανονάκι η Λουκία Κωνσταντάτου].
Το έχουμε απορία από την παράσταση του Cabaret Voltaire. Τι όργανα και πόσα ακριβώς παίζεις;
Ακριβώς δεν μπορώ να πω, γιατί δεν τα έχω βάλει κάτω να τα μετρήσω. Κοιτάξτε, βασικά παίζω τουμπερλέκι, μπεντίρ, νταούλι, ηπειρώτικο ντέφι, μπόγκος, κορεάτικο τύμπανο, και πολλά άλλα «ψιλά» όργανα όπως τα κλαβέα και οι βραζιλιάνικες κουδούνες. Τα βασικά είναι περί τα δέκα, αν μπορώ να θυμηθώ.
Και με τι όργανα πρώτο-ασχολήθηκες;
Κρουστά παίζω από το 1997. Προηγουμένως, βέβαια, έπαιζα κιθάρα και ντραμς. Ξέρετε, ως έφηβος και νέος ασχολήθηκα αρχικά με τις μπαλάντες και μετά με τη ροκ μουσική.
Δηλαδή, οι επιρροές σου ήταν…
Ο μεγάλος αδερφός μου. Μεγαλώσαμε και ζήσαμε στο Γαλάτσι. Όλα τα αδέρφια, ήμασταν συνολικά τέσσερις, ακούγαμε ξένο ροκ φανατικά, παίζαμε κιθάρα και ντραμς. Αυτόν που λάτρευα να ακούω ήταν τον Τζιμ Μόρισον και, φυσικά, τους Doors. Αργότερα, προς το τέλος της δεκαετίας του 1980 κολλήσαμε με τους Cure. Βέβαια, τραγουδιστής κατέληξα μόνο εγώ. Οι υπόλοιποι έγιναν κομπιουτεράδες.
 Και μετά την ροκ την άφησες πίσω.
Παιδιά, απλώς εξελίχθηκα. Έζησα την ροκ, ειδικώς εκείνη την εποχή ο τρόπος ζωής της ροκ ήταν και επικίνδυνος με τα ναρκωτικά και όλα αυτά. Οι ουσίες, που κυριάρχησαν στη ροκ, σε έβαζαν σε έναν κόσμο «κάπου παραπέρα», τον οποίο και θέλεις να δεις. Βέβαια, εγώ μιλάω απλώς για χασίς, όχι για πιο σκληρά πράγματα. Όμως, μετά δεν χρειάζονται όλα αυτά τα δεκανίκια. Προχωράς και εξελίσσεσαι, δεν τις έχεις ανάγκη τις ουσίες.
Και η συνέχεια της μουσικής σου, πως διαμορφώθηκε;
Μετά τον στρατό, στα τέλη της δεκαετίας του 1980, αποφάσισα τα νεύρα μου να τα διοχετεύσω στα ντραμς. Έμαθα από μόνος σου, αυτοδίδακτος που λένε. Είχα κάνει στούντιο το υπόγειο του μαγαζιού των γονιών μου, και εκεί τα έδινα όλα. Μετά μπήκα στο συγκρότημα Vise Versa, και παίζαμε για τρία χρόνια σε Αθήνα και επαρχία. Η μεγάλη αλλαγή ήρθε στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Τότε ήταν που αποφάσισα ότι ο κύκλος της ροκ έκλεισε για μένα, έκοψα το τσιγάρο και το αλκοόλ, άλλαξα όλη μου τη ζωή. Αποφάσισα να μάθω περισσότερο τον εαυτό μου, να κάνω ασκήσεις εσωτερικές για την ψυχή μου, να ακολουθήσω άλλα μονοπάτια, να κάνω κάτι διαφορετικό.
Άρα μιλάμε για μια αλλαγή ζωής, που έφερε και την αλλαγή στη μουσική.
Ναι, ακριβώς. Ήθελα να αλλάξω ότι έκανα μέχρι τότε. Ουσιαστικά, διαφοροποίησα τον τρόπο που ζούσα. Αναμείχθηκα με τις ανατολίτικες τεχνικές ασκήσεων και με ομάδες, που μαθαίνεις και ερευνάς τον εαυτό σου, και κινείσαι σε μονοπάτια πνευματικής και ψυχικής ανάπτυξης και αναζήτησης. Όλα αυτά, λοιπόν, με επηρέασαν στο να διαμορφώσω και τη μουσική μου αναλόγως.
Και οι μουσικές επιρροές σου σε αυτή τη νέα σου ζωή;
Όταν πρωτάκουσα στον Στάβλο στο Θησείο τον Ομάρ Φαρούκ Τεκμπιλέκ, αποφάσισα ότι θέλω να μάθω κρουστά. Με επηρέασε πολύ αυτός ο πολύ σημαντικός Τούρκος μουσικός και σούφι. Αμέσως, θέλησα να μπω βαθιά μες στην έθνικ μουσική, έμαθα τουμπερλέκι και φυσικά κι άλλα κρουστά.
 Πάντως, σε ενδιαφέρει πολύ και η παιδαγωγική πέρα από τη μουσική.
Από πάντα, ναι. Μου αρέσει να ασχολούμαι με την παιδαγωγική, άλλωστε κάποτε μου είχαν πει «ότι είμαι γεννημένος για να είμαι παιδαγωγός». Διδάσκω μουσικά όργανα από χρόνια, και ιδιωτικά και σε ωδεία. Τελευταία, μαθαίνω τη μέθοδο Waldorf, την οποία και προσπαθώ να εφαρμόζω όσο καλύτερα μπορώ και στα μαθήματα που κάνω.
[Περισσότερες πληροφορίες για τη μέθοδο Waldorf, ανατρέξτε εδώ].
Ο Νίκος Σουλιώτης εργάζεται ως μουσικός κρουστών και ως δάσκαλος ρυθμολογίας και κρουστών από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η μουσικο-παιδαγωγική μέθοδος που ακολουθεί στη διδασκαλία του στηρίζεται στην πολυχρονη εμπειρία του και αντλεί στοιχεία από την παιδαγωγική Waldorf του R. Steiner. Η καριέρα του ως μουσικός κρουστών ξεκίνησε με την ιδιότητα του ντράμερ στο συγκρότημα Vice Versa. Από το έτος 1995 μελετάει την ελληνική παραδοσιακή και λαϊκή ρυθμολογία και ασχολείται πλέον επαγγελματικά ως μουσικός και ως δάσκαλος με τα ελληνικά παραδοσιακά κρουστά. Κατά την περίοδο 1999-2005 παρακολούθησε σεμιναριακούς κύκλους μαθημάτων : α) βραζιλιάνικων κρουστών στο Παρίσι στη σχολή Tempo του Ravy Magnifigue, β) ινδικών κρουστών με τον Λευτέρη Μητρόπουλο, γ) τούρκικων και αραβικών κρουστών με τον Omar Faruk Tekbilek, δ) αφρικάνικων κρουστών με τον Cheikh M’ Boup, ε) μεσογειακής ρυθμολογίας και κρουστών με τον Glen Velez και στ) βαλκανικής ρυθμολογίας και κρουστών με τον Okay Temiz. Τέλος, έχει λάβει μαθήματα βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής, καθώς και παραδοσιακών ελληνικών χορών στις σχολές του Σίμωνος Καρρά και του Τάσου Φωτόπουλου. Έχει σημαντικές συνεργασίες με Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες όπως οι : Χρόνης Αηδονίδης, Χρόνης Αμανατίδης, Soli Barki, Lamia Bedioui, Γιώτα Βέη, Ανδρέας Κατσιγιάννης, Χρυσόστομος Μητροπάνος, Dragan Milenkovic, Μιχάλης Νικολούδης, Νίκος Τουλιάτος, Ηρακλής Τριανταφυλλίδης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 λαμβάνει μέρος σε μουσικές παρουσιάσεις γνωστών πολιτισμικών φορέων (Όμιλος Ελληνικών Τεχνών, Ίδρυμα Ζήση), μουσικοθεατρικών παραστάσεων (Μορφές Έκφρασης, Θέατρο Σκιών Ιάσονα Μελισσηνού, Ομάδα Δρυς, Ομάδα παιδικού θεάτρου Φλόγα, Ομάδα Όνειρο), καθώς και κουκλοθέατρου με συνοδεία παραμυθιού (Πηνελόπη Μητσακάκη, Paul Kichilov). Η δισκογραφική του παρουσία ως μουσικός κρουστών είναι: α) με τους Vice Versa”, β) στα «Λαμπρόγιορτα», παραγωγή του Ομίλου Ελληνικών Τεχνών και γ) «Τραγουδώντας για το Πελίτι», παραγωγή της Εναλλακτικής Κοινότητας Πελίτι. Η συνεργασία του με το Ερευνητικό Κέντρο Ελληνικού Τραγουδήματος ξεκινάει το 2011. Είναι υπεύθυνος για τη ρυθμολογική κατάρτιση των μελών του ΕΡ.Κ.Ε.Τ., αλλά και τη διδασκαλία ελληνικών παραδοσιακών κρουστών (τουμπελέκι, ηπειρώτικο ντέφι, νταϊρέδες, νταούλι, τουμπάκι, κουτάλια, ζήλια, ποτηράκια κ.α.).
Σημ. (α) Το ηχητικό που ακούτε είναι η Ροδαυγή, σε μουσική και φωνή του Νίκου Σουλιώτη, από το cd «Τραγουδώντας για το Πελίτι», (β) Στις φωτογραφίες 2 & 3 είναι οι Νίκος Σουλιώτης και Νίκος Μπίνος (του Ν. Πουλάκου), (γ) Στη φωτογραφία 4 είναι οι Νίκος Σουλιώτης και Νέστορας Πουλάκος (του Ν. Μπίνου).
|
|
του Νέστορα Ι. Πουλάκου
Έχω τις ανησυχίες μου το τελευταίο διάστημα, φαίνεται μεγαλώνω και διοχετεύω την ενέργειά μου σε πράγματα και καταστάσεις που ούτε φανταζόμουν προηγουμένως. Η αρχιτεκτονική είναι μια από αυτές, τις ανησυχίες δηλαδή, και αιτία υπήρξε η μελέτη του έργου του Ντεμπόρ, στο οποίο η πόλη και η χωροταξία της αναλύονται με τρόπο διεισδυτικό. Εν συνεχεία μου γεννήθηκε η ανάγκη ν' ανακαλύψω τάσεις και σημαντικές προσωπικότητες της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής. Πέρυσι τέτοια περίοδο, παρακολουθώντας το 9ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ecofilms της Ρόδου (23-28 Ιουνίου) ανακάλυψα το ντοκιμαντέρ "Μαξ Μπιλ - Το όραμα του δασκάλου", μια πολύ ενδιαφέρουσα βιογραφία του Ελβετού αρχιτέκτονα Μαξ Μπιλ από τον ομοεθνή του σκηνοθέτη Erich Schmid, με τον οποίο και συνομίλησα. Φέτος, στην 10η διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ecofilms της Ρόδου, το οποίο ξεκινά την ερχόμενη Τρίτη 22 Ιουνίου και ολοκληρώνεται την Κυριακή στις 27, θα διεξαχθεί το αφιέρωμα "Σύγχρονη Αρχιτεκτονική", όπου περιλαμβάνεται το ντοκιμαντέρ "Τόμος μηδέν : Το έργο του Τσαρλς Κορέα", ένα άκρως εμπεριστατωμένο φιλμ για τη ζωή και το έργο του σπουδαίου και πολυβραβευμένου Ινδού αρχιτέκτονα όπως αυτό γυρίστηκε από τον -επίσης δημοφιλή και γεμάτο διακρίσεις στην Ινδία- σκηνοθέτη Arun Khopkar. Την ταινία την είδα, με τον σκηνοθέτη συνομιλήσαμε διαδικτυακά, και παρακάτω σας παρουσιάζω τις εμπειρίες μου από αυτές τις δυο συναντήσεις.
*
Arun Khopkar : "Μέσω του σινεμά μπορεί να παρουσιαστεί μια διαφορετική πτυχή της αρχιτεκτονικής"
 Για τον 65χρονο Arun Khopkar, το ωριαίο ντοκιμαντέρ "Τόμος μηδέν : Το έργο του Τσαρλς Κορέα" για τη ζωή και το έργο του Ινδού αρχιτέκτονα Τσαρλς Κορέα έρχεται να συμπληρώσει μια σειρά από κινηματογραφικές δουλειές τις οποίες πραγματοποιεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, και σκοπό έχουν να συγκεράσουν τις τέχνες μέσω του σινεμά. "Όλα αυτά τα χρόνια έχω κάνει ταινίες για το χορό, τη μουσική, τη ζωγραφική, την ποίηση, κι όλες έχουν σκοπό την κατανόηση των τεχνών μέσα από την κινηματογραφική φόρμα".
"Αυτό ακριβώς το αποτέλεσμα επιδίωξα και με το ντοκιμαντέρ για τον Τσαρλς Κορέα : παρόλο που ήξερα το έργο του πολύ καλά, παρακινήθηκα να γυρίσω σε φιλμ τη ζωή του ενόσω κινηματογραφούσα μια άλλη ταινία για ένα ίδρυμα αστρονομίας στην Ινδία, το οποίο είχε σχεδιαστεί από τον Κορέα. Με συνάρπασε τόσο πολύ αυτό που βίωσα τότε, ώστε αποφάσισα να προχωρήσω το σχέδιο για το ντοκιμαντέρ", τονίζει ο βραβευμένος σκηνοθέτης.
Tη ζωή και το έργο του πολύ σημαντικού Ινδού αρχιτέκτοτα προσπάθησε να δείξει όσο βαθύτερα γινόταν, μου εξηγεί ο Khopkar. "Ήθελα να εισχωρήσω όσο περισσότερο μπορούσα στο έργο του Κορέα", λέει ο σκηνοθέτης, "ώστε πέρα από την προβολή του καλλιτεχνικού του έργου να καταφέρω να προβάλω τις ιδέες του και, φυσικά, τις δημιουργικές διαδικασίες μέσω των οποίων καλλιτεχνούσε".
Και συνεχίζει, "μου πήρε πολύς καιρός για να μελετήσω τόσο το έργο του όσο και τον ίδιο τον Κορέα, περίπου δυο χρόνια έκανε η ταινία να ολοκληρωθεί, ώρες ατελείωτες από τις συνομιλίες μας δεν μπήκαν ποτέ στην τελική βερσιόν. Επομένως καταλαβαίνεις ότι σκοπός του ντοκιμαντέρ μου δεν είναι απλώς να παραθέσω ξερά, γυμνά, τα γεγονότα της πορείας και τα αποτελέσματα του έργου του Κορέα, που είναι απέραντο, σχεδόν 50 χρόνων, και εκτείνεται σε όλο τον κόσμο αλλά να τα τοποθετήσω όλα σε ένα ευρύ, διεθνές πλαίσιο κινηματογραφικό που θα το καταλάβει όλος ο κόσμος".
Η συζήτηση μας με τον Arun Khopkar ολοκληρώθηκε, αφού πρώτα μου τόνισε ότι "ο Τσαρλς Κορέα είναι από τους πλέον αξιοσέβαστους και παγκοσμίως αναγνωρισμένους καλλιτέχνες, που έχει λάβει διακρίσεις από κυβερνήσεις και οργανισμούς διεθνώς".
Βέβαια, η συζήτησή μας έκλεισε με την απαραίτητη αναφορά στην οικονομική κρίση, δεδομένης και της πτώσης στις κατασκευές όπως έχει παρατηρηθεί. "Δε νομίζω ότι αντιμετωπίζει η Ινδία τέτοιο πρόβλημα επειδή πολλές πόλεις, όπως για παράδειγμα η Βομβάη στην οποία ζω, ξαναχτίζονται ουσιαστικά με πολυόροφα και μεγάλα κτίρια. Επομένως, υπάρχει μπόλικη εργασία και ανοιχτό πεδίο για νέους και ταλαντούχους αρχιτέκτονες".
Η ταινία "Τόμος μηδέν : Το έργο του Τσαρλς Κορέα" σε σκηνοθεσία Arun Khopkar θα προβληθεί την Παρασκευή 25 Ιουνίου, στις 21.30, στον Δημοτικό Κινηματογράφου Ρόδου. Η ταινία περιλαμβάνεται στο Διαγωνιστικό Τμήμα Ταινιών Μεσαίου Μήκους.
*
Erich Schmid : "Ο πολυσχιδής κ. Μαξ Μπιλ"
 Ξεσκονίζοντας τα γραπτά μου και ξανακούγοντας την κασέτα από την περυσινή μου συνέντευξη με τον Ελβετό σκηνοθέτη Erich Schmid, στην οποία με βοήθησε πολύ τότε η υπεύθυνη τύπου του Ecofilms Νάνσυ Φαφούτη, σταματάω στο εξής σημείο : "O Μαξ Μπιλ ήταν ένας πραγματικός καλλιτέχνης, γλύπτης, αρχιτέκτονας, τυπογράφος, ασχολήθηκε και με τη μουσική, ο διασημότερος απόφοιτος της θρυλικής σχολής Bauhaus Dessau να τονίσω εδώ, παγκοσμίως όμως έγινε ακόμη πιο γνωστός για την πλούσια πολιτική του δράση, ήταν ένας ακτιβιστής, ένας μαχητής των ιδεών", μου είχε πει ο έμπειρος σκηνοθέτης αλλά και δημοσιογράφος και συγγραφέας Schmid.
Το ντοκιμαντέρ "Μαξ Μπιλ - Το όραμα του δασκάλου" το υποστήριξα πολύ πέρυσι στο Ecofilms, μου άρεσε ιδιαιτέρως, και το βρήκα πιστό τονίζοντας παράλληλα και κρυφές πλευρές της ζωής του Μπιλ. "Ποτέ δεν ήξερες τα πάντα για τον Μαξ Μπιλ", μου έλεγε τον Ιούνιο του 2009 η Άντζελα Τόμας Σμιντ, που συμμετείχε στη συζήτηση μας με τον σκηνοθέτη. Ποια είναι όμως η Άντζελα; Σύζυγος, προφανώς, του Schmid, επί χρόνια όμως η (τελευταία, επίσης) σύντροφος του Μαξ Μπιλ, η οποία μετά το θάνατό του έγραψε τη βιογραφία του, βάσει της οποίας πραγματοποιήθηκε το ντοκιμαντέρ.
"Τα γυρίσματα τα έκανα στην Ελβετία αλλά και στη Γερμανία, συναντήθηκα με πάρα πολλούς καλλιτέχνες, πολιτικούς και όσους τέλοσπάντων είχαν στενή σχέση με τον Μαξ Μπιλ, ήταν πολύ κοντά του δηλαδή", μου είχε τονίσει ο Ελβετός σκηνοθέτης, "αλλά και πάλι η ενδελεχής έρευνα που έκανα στα αρχεία του, στα γραπτά και τα έργα του, ήταν εκείνη που με βοήθησε όσο τίποτε για την πραγματοποίηση αυτού του φιλμ".
Πάντως τόσο ο Schmid όσο και η σύντροφός του δεν ξεχνούν τον πολυσχιδή χαρακτήρα του Μαξ Μπιλ, που τους δυσκόλεψε πολύ ώστε να μπορέσουν να έχουν μια όσο πιο πλήρη εικόνα ήθελαν για τον ίδιο. "Οι συνεργασίες του με άλλους καλλιτέχνες και τα διάσημα γλυπτά του, τα αρχιτεκτονικά του σχέδια και οι δημοκρατικοί του αγώνες, όλες του οι ενασχολήσεις μπήκαν στον καμβά της σκηνοθεσίας μου, αν μπορώ να το πω έτσι, ώστε να δομήσω ένα αληθινό, ολοκληρωμένο πορτραίτο του στη μεγάλη οθόνη", μου εξηγούσε ο Schmid καθώς συνομιλούσαμε σε καφέ στο κέντρο της πόλης της Ρόδου.
Το ντοκιμαντέρ "Μαξ Μπιλ - Το όραμα του δασκάλου" γυρίστηκε το 2008 με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μαξ Μπιλ και προβλήθηκε στο Διαγωνιστικό Τμήμα Ταινιών Μεγάλου Μήκους του 9ου Ecofilms 2009. Έχει αποσπάσει δυο διακρίσεις : βραβείο κριτικής στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο 08 και εύφημο μνεία στο 11ο Πανόραμα Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης 09. Έχει προβληθεί σε κινηματογραφικές αίθουσες, γκαλερί, ινστιτούτα, μουσεία και ιδρύματα σε Ελβετία, Γερμανία, Η.Π.Α., Καναδά, Γαλλία, Βραζιλία, σε πολλά φεστιβάλ παγκοσμίως, όπως και στην τηλεόραση. Κυκλοφορεί σε dvd. Περισσότερες πληροφορίες εδώ.
|
|
του Νίκου Μπίνου
Η Αθηνά Μπασιούκα, με αφορμή το δεύτερο νουάρ μυθιστόρημά της "Άγιο
έγκλημα στην Αθωνική πολιτεία" (Εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, 2009), αποκαλύπτεται στο Βακχικόν παραχωρώντας μια συνέντευξη που έλαβε θρησκευτικο-κοινωνικές προεκτάσεις. Γεννημένη στο Βόλο, διαθέτει μια έντονη προσωπικότητα που καταμαρτυρά πως πρόκειται για ένεργο μέλος της κοινωνίας. Έχει συμμετάσχει στη Βούλη των Εφήβων ενώ αρθρογραφεί σε διάφορα έντυπα μέσα. Είναι απόφοιτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (ηλεκτρολόγων μηχανικών κ μηχανικών υπολογιστών). Της αρέσει εξίσου να καταπιάνεται με τη φωτογραφία, την αστυνομική λογοτεχνία και τα ταξίδια.
Ο μοναχός συνέχισε να περπατά κάτω από το φεγγαρόφως, ενώ η μαύρη φιγούρα του δημιουργούσε μια ατμοσφαιρική και συνάμα τρομακτική εικόνα… Μέσα στην απόλυτη ησυχία της νύχτας, ο Άγγελος μπόρεσε να ακούσει το χαρακτηριστικό ήχο μιας αρμαθιάς κλειδιών… Πλησίασε την είσοδο του πύργου και διέκρινε τον Χρυσόστομο να χάνεται στη σκάλα… Γνωρίζοντας πολύ καλά πόσο ριψοκίνδυνο ήταν αυτό που επρόκειτο να κάνει, πήρε μια βαθιά ανάσα και μπήκε κι αυτός στον πύργο… Η κλοπή ενός πολύτιμου θησαυρού της χριστιανοσύνης υποβάλλει το Άγιο Όρος σε μία από τις χειρότερες δοκιμασίες στην ιστορία του. Για τη διαλεύκανση της υπόθεσης, ένας ειδικά εκπαιδευμένος αστυνομικός φορά το μοναχικό ράσο και εισέρχεται στην Αθωνική Πολιτεία. Περιπλανιέται σε σκοτεινούς πύργους, γίνεται μάρτυρας ενός αποτρόπαιου εγκλήματος και ανακαλύπτει ένα ιερό μυστικό που διχάζει το μοναστήρι, για να κάνει τελικά μια διαπίστωση… Ακόμη και όταν η θρησκεία το απαγορεύει, η λύση του μυστηρίου είναι γένους θηλυκού.
Και τα δύο πρώτα σας βιβλία ("O φόνος είναι μια εύκολη υπόθεση" και "Άγιο έγκλημα στην Αθωνική πολιτεία") ανήκουν στην κατηγορία του νουάρ. Γιατί αυτή η προτίμηση σας στα αστυνομικά μυθιστορήματα;
Αναρωτιέμαι κι εγώ μερικές φορές. Γιατί άραγε; Λέω στον εαυτό μου «θα πρέπει να επηρεάστηκες από εκείνο το βιβλίο της Agatha Cristie» ή ότι «έβλεπες πολλές αστυνομικές ταινίες από μικρή». Δεν νομίζω όμως ότι είναι κάτι τόσο επιφανειακό, αλλά πως τελικά έχει να κάνει με την γενικότερη στάση που έχουμε όλοι μας απέναντι στο έγκλημα. Σκεφτείτε το λίγο, είμαστε μια κοινωνία που ταυτόχρονα τρέμει το έγκλημα αλλά έλκεται από ιστορίες τρόμου. Δεν είναι αρκετά ειρωνικό αυτό; Και κάθομαι και σκέφτομαι γιατί συμβαίνει αυτό. Μια πιθανή εξήγηση που έχω δώσει είναι επειδή θεωρούμε πολλούς εγκληματίες πολύ έξυπνους μέσα στην διαστροφή τους. Θα μπορέσουμε να τους εντοπίσουμε και για πόσο θα μας ξεφεύγουν; Είναι ένα είδος στοιχήματος ,αν θέλετε , ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Προσωπικά, το βλέπω κάθε φορά και σαν μία αναμέτρηση του ήρωα που δημιουργώ με τους αναγνώστες. Θα είναι ο ήρωας ικανός να κρύψει την αλήθεια μέχρι το τέλος και να αιφνιδιάσει αυτόν που διαβάζει το βιβλίο; Βρίσκω πολύ ενδιαφέροντα αυτά τα παιχνίδια του μυαλού. Σκεφτείτε ότι και στο Πολυτεχνείο Θεσσαλίας απ’ όπου πέρασα, αγαπημένα μου μαθήματα ήταν όσα αφορούσαν στην ασφάλεια των τηλεπικοινωνιών όπου εμπλέκονται κρυπτογραφικοί αλγόριθμοι και κωδικοποιήσεις. Το μυστήριο δίνει . . . μυστήριο και συναρπάζει, εμένα τουλάχιστον.
Ποία είναι εκείνη η διαχωριστική γραμμή που τοποθετεί το μοναχισμό ως επιλογή ζωής από τη μία και ως άρνηση της ανθρώπινης -κοινωνικής- φύσης από την άλλη;
Είναι μια καλή χρονική συγκυρία τώρα που μου κάνετε αυτή την ερώτηση γιατί είναι Μεγάλη Παρασκευή (σ.σ. η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα) και μόλις επέστρεψα από ένα γυναικείο μοναστήρι όπου πήγα προκειμένου να τραβήξω κάποιες φωτογραφίες από την περιφορά του επιταφίου. Φωτογράφιζα τις καλόγριες και ανάμεσά τους είδα ένα κορίτσι. Ναι, δεν υπερβάλλω, ήταν ένα μικρό μαυροφορεμένο κορίτσι που έψελνε. Τι ήταν αυτό που ώθησε αυτή την κοπέλα σε μια τέτοια επιλογή; Υποθέτω κάποια απογοήτευση που είχε από την ζωή της, την έκανε να στραφεί στον μοναχισμό για να αναζητήσει την γαλήνη. Η σύγκριση με την δική σου ζωή είναι αναπόφευκτη σε αυτές τις περιπτώσεις. Σκέφτηκα λοιπόν πόσα χαστούκια έχω φάει εγώ στη ζωή μου και είναι αρκετά, σας διαβεβαιώνω. Πώς τα αντιμετώπισα λοιπόν; Με άλλους τρόπους: άλλοτε δούλεψα σκληρά, άλλοτε ταξίδεψα, άλλοτε στηρίχτηκα στους φίλους μου – την ομάδα μου, όπως τους λέω – και άλλοτε έδωσα μια μούντζα σε όλα και είπα «δεν θα πεθάνω κιόλας». Ποτέ όμως δεν επέλεξα να απομονωθώ. Είναι μέγα λάθος αυτό. Ο άνθρωπος χρειάζεται κάποιον. Είχα παρακολουθήσει την εξαιρετική παράσταση «2» του Δημήτρη Παπαϊωάννου, όπου ο καλλιτέχνης πραγματεύεται ακριβώς αυτό το θέμα: την ανάγκη του ανθρώπου να κοινωνικοποιείται μέσα από την εργασία, την σχέση, την φιλία. Η διαχωριστική γραμμή για την οποία κάνετε λόγο στο ερώτημά μας, είναι τελικά η αδυναμία. Οι άνθρωποι που μονάζουν είναι άνθρωποι που χρειάζονται αγάπη, άνθρωποι αδύναμοι να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής.
 Ποια από τις παρακάτω εκδοχές ενστερνίζεστε; Εκείνη που παρουσιάζει το μοναχισμό ως έναν κόσμο που κυριαρχείται από κλίμα γαλήνης και αφοσίωσης στο Θεό, απουσία κάθε κοσμικού στοιχείου ή πρόκειται για ένα "προσωπείο" που θέλει να κρύψει το φανατισμό του και που σε μεγάλο βαθμό εκμεταλλεύεται τις ανάγκες των πιστών προκειμένου να αποκτήσει εξουσία και χρήμα;
Ο μοναχισμός συναντάται στα μοναστήρια. Τι είναι τα μοναστήρια λοιπόν; Ζωντανοί οργανισμοί. Και αν κοιτάξετε γύρω σας σπάνια θα δείτε οργανισμούς να δουλεύουν ρολόι. Εγώ για παράδειγμα είμαι υγιής αλλά εδώ και χρόνια έχω ένα πρόβλημα στο δεξί μου αυτί, που ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και την διατροφή μου, επανέρχεται. Κάποιος άλλος έχει μυωπία και ένας τρίτος έχει χοληστερίνη. Παντού λοιπόν υπάρχουν τα υγιή μέρη και τα μέρη που νοσούν. Γιατί τα μοναστήρια να εξαιρεθούν από αυτό; Άνθρωποι κατοικούν και εκεί, άνθρωποι με πάθη. Άλλοι αφοσιώνονται σε αυτό που ονομάζουν Θεό και γαληνεύουν, άλλοι όμως εκδηλώνουν αδυναμίες. Και ποιος μπορεί βέβαια να αμφισβητήσει ότι η αγάπη για τον πλούτο και την εξουσία είναι ασφαλώς μια ανθρώπινη αδυναμία; Το ίδιο συμβαίνει και σε ένα πολιτικό κόμμα. Υπάρχουν οι ιδεολόγοι που τρέχουν και αγωνίζονται για τις αξίες τους και υπάρχουν και εκείνοι που εκμεταλλεύονται καταστάσεις. Σε κάθε περίπτωση, δεν ξέρω για εσάς, εγώ όμως νιώθω αμηχανία όταν επισκέπτομαι εκκλησιαστικούς χώρους. Στο μοναστήρι που πήγα σήμερα, παλιότερα λειτουργούσε ένα ταπεινό και γραφικό εκκλησάκι. Φέτος ξεκίνησε η λειτουργία ενός ναού τεραστίων διαστάσεων. Ποιο το νόημα όλου αυτού; Ειδικά σήμερα που η Ελλάδα εκπέμπει σήμα κινδύνου. Και δεν είναι ένα θέμα μονάχα στον ορθόδοξο χριστιανισμό αυτό, αλλά σε όλες τις θρησκείες. Έχω βρεθεί στο Βατικανό και απόρησα με την υπέρμετρη χλιδή. Έχω επισκεφθεί βουδιστικούς ναούς στην Ταϋλάνδη, όπου οι άνθρωποι δεν έχουν να φάνε αλλά αφήνουν φαγητά στον Βούδα και αναρωτήθηκα «γιατί».
Τι είναι αυτό που σας ώθησε ώστε η ιστορία του μυθιστορήματος σας να διαδραματιστεί σ' ένα χώρο που αποτελεί άβατο για τις γυναίκες;
Η γυναικεία μου φύση. Τόσο απλά και χωρίς περιστροφές. Θεωρώ παράλογα άδικο το να μην μου επιτρέπεται η είσοδος σε έναν χώρο επειδή είμαι γυναίκα. Η μητέρα μου για παράδειγμα δεν μπορεί να μπει στον Άθωνα. Ένας άντρας βιαστής όμως, μπορεί.
Που εντοπίζετε το γεγονός ότι η εκκλησία λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως επιχείρηση, έχοντας χάσει την εικόνα βοήθειας και αλληλεγγύης που χρειάζεται ο πιστός; Πού αποδίδεται τα σκάνδαλα που ακούγονται όλο και πιο συχνά πλέον;
Το ερώτημά σας υπονοεί ότι τα θρησκευτικά σκάνδαλα είναι μια υπόθεση των τελευταίων ετών, άποψη την οποία δεν συμμερίζομαι. Ο μοναδικός λόγος για τον οποίο τα σκάνδαλα ακούγονται όλο και πιο συχνά είναι επειδή τα ΜΜΕ είναι πλέον συνυφασμένα με την ζωή μας, πράγμα που προφανώς δεν ίσχυε μέχρι πολύ πρόσφατα. Οι θρησκευτικές εξουσίες είχαν, έχουν και θα έχουν τα προβλήματά τους. Απλά οι καιροί άλλαξαν και – για λόγους που ξεφεύγουν από το θέμα της ερώτησής σας – οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα πράγματα αλλιώς. Η βοήθεια και η αλληλεγγύη για την οποία κάνετε λόγο αναζητιέται αλλού. Η γιαγιά μου, για παράδειγμα, πιστεύει χωρίς αμφισβήτηση και ερωτηματικά ότι ο Χριστός περπάτησε πάνω στο νερό. Ο φίλος μου ο Νέστορας που είναι 15 ετών, αναπτύσσει προβληματισμούς. «Πώς είναι δυνατόν να περπάτησε πάνω στο νερό;», αναρωτιέται, «μπορεί να εξηγηθεί αυτό με βάση την Φυσική;». Η μόρφωση και η κοινωνικοποίηση ενός ανθρώπου που παίρνει ερεθίσματα, του γεννούν πολλά τέτοια ερωτήματα αλλά τον κάνουν να επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις με βάση τις επιστημονικές γνώσεις. Πολλοί άνθρωποι λοιπόν δεν πιστεύουν σήμερα, γιατί παίρνουν τις απαντήσεις τους από άλλες πηγές και όχι από τα θρησκευτικά κείμενα ή επειδή οι απαντήσεις που υπάρχουν σε αυτά δεν τους ικανοποιούν. «Πίστεψε και θα καταλάβεις» σου λέει η Εκκλησία. Μα εγώ χρειάζομαι πρώτα να καταλάβω, να δω, και στην συνέχεια να πιστέψω.
|
|
του Πέτρου Γαρδικλή
“Οι Gripsy Spicy έρχονται το Σάββατο 6 Μαρτίου στο “Σαλαντίν” (Μεγάλου Αλεξάνδρου 209, Κεραμεικός) για μία μοναδική swing, boogie, blues βραδιά. Ναστάζια Μπέικοφ στη φωνή, Γεράσιμος Αναστασόπουλος στο σαξόφωνο, Γιώργος Αναστασίου στο κοντραμπάσο.
Οι Gripsy Spicy είναι μια μουσική σύνθεση όπου η μαγευτική κιθάρα και η ξεσηκωτική φωνή του Μιχάλη Στεφανίδη, συναντά την ανεμελιά και την gipsy swing διάθεση του κιθαρίστα, Χριστόφορου Καρτάλου και με την εμπειρία και το groove του Χρήστου Κουτσογιάννη στα τύμπανα, μας ταξιδεύουν από την αναβίωση του swing, ως τα υπόγεια blues bar της Αμερικής, τη γενέτειρα της jazz και του rock ’n’ roll.”.
Συναντηθήκαμε με την Ναστάζια και κάναμε μια μίνι συνέντευξη στους πρόποδες του Υμηττού. Δεδομένης της αδυναμίας των υπολοίπων της παρέας να παρευρεθούν, λόγω της αιφνίδιας προσέγγισης μας, εκείνη ανέλαβε το ρόλο μου λίγο πριν συναντηθούμε. Ήρθε έτοιμη, με τις σημειώσεις της γεμάτες πληροφορίες που συνέλεξε από τα μέλη του συγκροτήματος. Η πορεία της συνέντευξης ήταν τέτοια, που επειδή η Ναστάζια είναι ένας άνθρωπος γεμάτος θετική ενέργεια, η συζήτηση κινήθηκε από τις ερωτήσεις μιας συνέντευξης μέχρι ολόκληρες κοσμοθεωρίες, με αποτέλεσμα το υλικό που συγκεντρώσαμε να είναι αρκετό για άλλες πέντε συνεντεύξεις. Ακολουθούν λοιπόν τα ενδεικτικά στιγμιότυπα της κουβέντας μας.
Ξεκινώντας θα θέλα να μας πεις λίγα λόγια για τους Gripsy Spicy.
Λοιπόν, οι Gripsy Spicy είναι οι εξής : Ο Μιχάλης Στεφανίδης στην κιθάρα. Ξεκίνησε την ενασχόληση του με τη μουσική στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών το 2001. Εκεί με πρωτοβουλία του καθηγητή του και σαξοφωνίστα Δημήτρη Βασιλάκη έφτιαξαν ένα μουσικό σύνολο - εργαστήριο για την παρουσίαση κάποιων jazz standards. Στο μεταξύ ολοκλήρωνε και τις σπουδές του στην κλασσική κιθάρα με δάσκαλο τον Γιώργο Μπεχλιβάνογλου. Ένας έρωτας τον στέλνει στο Ρέθυμνο το 2005. Εκεί ένας ιδιοκτήτης bar restaurant (Μανώλης Γαλερός) θέλει να σπάσει τη μονοτονία της πόλης με ένα σχήμα προσανατολισμένο στην jazz και στα παρεμφερή είδη. Η κίνηση αυτή έχει μεγάλη αποδοχή, ενώ φέρνει σε επαφή τον Μιχάλη, με εμένα και τον Χριστόφορο στην κιθάρα. Όταν του ζήτησα να δώσει τη νότα του στην κουβέντα αμέσως απάντησε C δίεση. Του διευκρίνισα ότι θα ήθελα να πει δυο λόγια για το swing, πώς ασχολήθηκε με την κιθάρα, κι εκείνος απάντησε πώς τον κυνηγάει το FBI και δεν θέλει να δίνει στοιχεία. Στα πνευστά είναι ο Γεράσιμος Αναστόπουλος. Αυτοδίδακτος μουσικός που για πολλά χρόνια συμμετείχε σε συγκροτήματα ελληνικής και ξένης μουσικής ως κιθαρίστας. Συνεργάστηκε με συνθέτες όπως ο Γιάννης Ζουγανέλης, Βαγγέλης Γερμανός και Λουκιανός Κηλαδόνης. Ενδιάμεσα έπαιζε κόντρα μπάσο με τους Παντελή Αμπατζή, Άντζελα Γκρέκα, Οπισθοδρομική Κομπανία, Γρηγόρη Μπιθικώτση υιό κ.α. Από το 1990 αφιερώθηκε στα πνευστά με πολλές συνεργασίες, μεταξύ των οποίων εκείνη στο Half Note Jazz Club, όπου ανέλαβε και την μουσική έμφαση στις αφηγήσεις του Στέλιου Πελασγού σε ιστορίες για μικρούς και μεγάλους. Στη σταδιοδρομία του υπήρξε ηθικός αυτουργός των Black Jack και Hi Rollers του Χ΄ρηστου Ζώη όπου γνωρίζεται μαζί μου και με τον Χρήστο Κουτσογιάννη στα drums. Έχει παίξει με τους Αμερικάνους: Michael Dotson, Delores Scott, Minnie Murphy, Lucille, Randy Mcallister, Cyclown Circus και με τους Νορβηγούς Jumper & Moe. Εμφανίσεις έχει κάνει σε Νέα Ορλεάνη, Ρώμη, Βιέννη, Κωνσταντινούπολη και Λεμεσσό και Αθήνα.
Το νεότερο μέλος της παρέας είναι ο μπασίστας Γιώργος Αναστασίου τον οποίο και θα γνωρίσετε εν καιρώ.
Ποιά ήταν η δική σου πορεία μέχρι την τωρινή συνεργασία με το συγκρότημα;
Αγαπώ τη μουσική από τότε που γεννήθηκα. Η πρώτη συνάντηση μου με τη δισκογραφία έγινε το 1995 στη MINOS-EMI, με τον δίσκο “Κάτω από ένα κουνουπίδι” σε μουσική Μάνου Λοΐζου και στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη όπου ερμηνεύω μαζί με την Αφροδίτη Μάνου το τραγούδι “Ο Στάθης” του Μάνου Λοΐζου. Ο δίσκος έγινε με σκοπό την παρουσίαση ανέκδοτων κομματιών του και εκτός από την Αφροδίτη Μάνου συμμετείχαν ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και πολλοί άλλοι.
Οι πρώτες μου εμφανίσεις στην Jazz έγιναν στο Ρέθυμνο, κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στη μουσική τεχνολογία. Αρχικά σε εγκαίνια εκθέσεων ζωγραφικής αγαπημένων μου φίλων. Τότε είναι που μας βρίσκει το μαγαζί Caribbean όπως προείπαμε, και φτιάχνουμε τους Spyre Spyro CaMiNasta (προκύπτει από τα αρχικά των μουσικών που συμμετείχαμε) με μερικούς από τους οποίους και συνεχίζουμε πιο μετά σε ένα άλλο σχήμα στο Ρέθυμνο, τους Driving South. Στην Αθήνα έρχομαι το 2007, και εμφανίζομαι με τους Valentino Trio (Valentino Beikof στο βιολί, Kenny Panev κιθάρα, και εγώ) με διασκευές από swing, jazz και blues.
Το 2008 γίνεται η γνωριμία και συνεργασία με τους Hi Rollers, χρονιά που ενσωματωνόμαστε εγώ και ο Kenny, με την αποχώρηση όμως του οποίου (έπρεπε να φύγει εκτός Ελλάδας) τον Μάιο του 2009, προκύπτει μια νέα μορφη συνεργασίας. Στο μεταξύ είχα κάνει και κάποιες συνεργασίες με τον «Human Drum Machine», αδελφικό μου φίλο, Αλέξη Γεωργαλή. Κάπου εκεί ξεκινάει και η αρχή των Gripsy Spicy.
Πώς ακριβώς έγινε δηλαδή;
Το καλοκαίρι του '09 μιλάμε με τον Μιχάλη και τον Χριστόφορο, και δεδομένου ότι βρισκόμασταν στην Αθήνα, αποφασίζουμε να βάλουμε τη βάση για ένα νέο σχήμα που να προσανατολίζεται στα μουσικά μας ενδιαφέροντα. Έτσι και ξεκινήσαμε με εμφανίσεις στην Ελευσίνα στον “Κυκεώνα”.
Και ακολούθησε..;
Αρκετές εμφανίσεις, και με τους Gripsy Spicy αλλά και καθένας μας σε ανεξάρτητες συνεργασίες.
Μαθαίνω ότι έχεις συνεργαστεί και με Big Bands. Τί άλλο κάνεις αυτό το καιρό;
Πράγματι, φέτος συνεργάστηκα με την την Big Band του Δήμου Αθηναίων και Love Affair Big Band, συμμετείχα στο project Human, και αυτό το καιρό προετοιμάζω διάφορα projects, μεταξύ των οποίων το Fringe Festival, το Sync Festival, την Ευρωπαϊκή Γιορτή της Μουσικής, το παγκόσμιο Beat Box Battle στο Βερολίνο, εμφανίσεις με Big Bands και διάφορα άλλα.
Το όνομα Gripsy Spicy πώς προέκυψε;
Σε brainstorming το πρότεινε ένας φίλος, και αναζητόντας την σημασία του gripsy (grip=εναγκαλίζω) σε συνδυασμο με την πικάντικη παρουσία του Spicy, το επιλέξαμε αμέσως επηρρεασμένοι και από την όμορφη ηχητική του.
Τί σχέδια κάνετε για το μέλλον, τί θα ακολουθήσει;
Αυτά ετοιμάζουμε τώρα. Μύηση στην τέχνη και την απόλαυση. Με tours σε πολλά μερη του κόσμου και εξαίσιες εμπειρίες.
Τι μουσικά είδη καλύπτετε και ποιές επιρροές έχετε; Γράφετε, διασκευάζετε ή και τα δύο;
Παίζουμε swing, jazz, boogie, blues. Επιρροές άπειρες από Blues Brothers, Louis Armstrong, Dinah Washington, Lavay Smith, Diane Shuur, Vanessa Rubin, Diane Reeves, Carter Mc Ray, Carmen Mc Ray, Peggy Lee, μέχρι Shirley Horn,Eva Cassidy, Ray Charles, Nina Simone, Jessica Rabbit, Merilyn Monroe και πολλές πολλές άλλες. Στην παρούσα φάση κυρίως διασκευάζουμε , πέραν ενός gypsy swing κομματιού του Χριστόφορου. Αλλά ετοιμάζουμε διάφορα.
Ή μεταξύ σας σχέση – συνεργασία;
Θα την έλεγα ιδιαίτερα αυθόρμητη, ειλικρινή και άμεση. Μια θεσπέσια παρέα με πολύ κέφι και όρεξη.
Πιστεύεις ότι το είδος που παίζετε έχει ανταπόκριση στην Ελλάδα;
Όχι μόνο έχει, αλλά και δεν την έχουμε γευτεί ακόμα. Κάθε μέρα ξεπροβάλλουν νέες swing μπάντες, χορευτικές ομάδες, νέοι χώροι και αναμένεται ενα swing πανδαιμόνιο!
Τα live σας πόση διάρκεια έχουν;
Γύρω στο δίωρο; Ανάλογα με το κέφι και μένουμε όλοι μαζί μέχρι το μαγαζί να ξεμείνει από μπύρες!
Το Σάββατο παίζετε στο “Σαλαντίν”. Πες μας δυό λόγια για το μαγαζί.
Ο Γιώργος Καρακώστας,ιδιοκτήτης του “Σαλαντίν” ξεκίνησε ένα ρακομελάδικο στο Κεραμεικό, και κατέληξε να τρέχει ένα απ'τα πιό hot jazz στέκια της Αθήνας. Η αγάπη του για τη jazz τον έφερε αντιμέτωπο με τις δυσκολίες της εποχής τις οποίες ξεπέρασε. Αυτή τη στιγμή ένα νέο swing κύμα ξεπροβάλει στη χώρα και ο Γιώργος ανήκει στους συντελεστες του. Διάλεξε ότι καλύτερο κινείται στον jazz - swing κόσμο, και το έφερε στην επιφάνεια. Οι μπάντες που ήταν πολύ μεγάλες για να βρουν χώρο, βρήκαν. Ζήτησε πνευστά, βρήκε τους μουσικούς, βρήκε τους ζογκλέρ και σίγουρα τώρα σχεδιάζει κάτι ακόμα για να μας εκπλήξει.
Τί θα ήθελες να πεις στο κόσμο;
Ότι είναι υπέροχος, και νοιώθω ευγνωμοσύνη που υπάρχει!
Ναστάζια σε ευχαριστούμε για τη συνέντευξη. Θα σας απολαύσουμε στο live, και θα σας ακολουθούμε στα μουσικά βήματα σας.
Εγώ ευχαριστώ Πέτρο. Θα χαρούμε να ταξιδέψετε μαζί μας στις μουσικές μας διαδρομές . Κι όπως πάντα..."It Don't Mean a Thing... If It Ain't Got That Swing"...
http://www.myspace.com/nastaziabeikof
http://www.opencalendar.gr/portal/resource/contentObject/id/bef5ecae-a565- 4548-9b15-3139cd2e89d9/template/musicEvent
|
|
Συνεντέυξεις
