|
επιΣτροφή από την απόΣταση, Ποίηση, Μαρία Τσιράκου, Εκδόσεις Μανδραγόρας, 2012
Συγκεντρώσου στους ζωντανούς
Συγκεντρώσου στους ζωντανούς.
Η επιτυχία μου ήταν να ακούω
το τραγούδι των γλάρων.
Παρατηρώντας την αιωνιότητα
σε μια κουταλιά νερό,
αγγίζω ακόμα της συνάντησης το λόγο.
Συγκεντρώσου στους ζωντανούς.
Η επιτυχία σου είναι ο Θεός
τυπωμένος σε φόντο πράσινο.
Πληκτρολογώντας τον κωδικό
μπορείς να εισέλθεις
στην επανάληψη του 0_ 1.
Συγκεντρώσου στους ζωντανούς
η εποχή σου δεν αντέχει
άλλα νούμερα…
… γεννημένη το 1973.
Φύλο καθρέφτης
Εισχωρούσες μέσα μου
πότε σαν ξένος
πότε σαν εγώ
ποτέ σαν εσύ
Εισχωρούσες με μια μεγέθυνση φαλλού
χωρίς φιλί
χωρίς χάδι
χωρίς φωνή
Με μειωμένη αντίληψη των απαγορεύσεων
Εισχωρούσες ασθμαίνοντας
πάνω σε τύψεις
πάνω σε όρια
πάνω σε στάσεις
Ποτέ όπως εσύ
με μιαν ανάγκη επίδειξης υπέρμετρου ανδρισμού
Ποτέ όπως εγώ
με μιαν ανάγκη επίδειξης υπέρμετρης θηλυκότητας
Ποτέ όπως εμείς
Ξένοι εισχωρούσαμε
με μιαν ανάγκη δικαίωσης
του σπέρματος
της μήτρας
της αρχέγονης φύσης
Σε μια στερεότυπη ένωση,
δε συντηρήσαμε το είδος της αυταπάτης.
Ένιωθες άνδρας σε σώμα γυναικείο.
Ένιωθα γυναίκα σε σώμα ανδρικό.
Φυσούσε η ζωή τα ρούχα σου
Φυσούσε η ζωή τα ρούχα σου.
Έξι ώρες μετά από σένα
ο καθρέφτης μου ήταν ο ήλιος που έδυε
ο έρωτας που δεν ανέτειλε
στα μάτια που μασούσαν απορίες
στοργικές απουσίες
εναργείς ερωτήσεις
φυλλαράκια και στύσεις.
Έξι ώρες μετά από σένα
το είδωλό μου στέγνωνε στα σχοινιά
που οριοθετούσαν τις λίμνες των ματιών σου.
|
|
|
Κατεβάστε την έκδοση Vakxikon.gr
Κατεβάστε την αγγλόφωνη έκδοση
Δεν θα γράψω για το νέο ποιητικό μου βιβλίο. Άλλωστε η έκδοση του, και μόνο σε e-book, είναι συμβολική: οι Εκδόσεις Vakxikon.gr στηρίζουν το ψηφιακό βιβλίο και προς σε αυτή την κατεύθυνση κυρίως κινούνται, προωθώντας το, εξελίσσοντας το κατά το δυνατό, και βάζοντας το με τον καιρό στη συνείδηση του αναγνωστικού κοινού. Και ο λόγος που δεν πωλείται από τις Εκδόσεις μας είναι ο προφανής ένας: η εξοικείωση του με τους ντόπιους αναγνώστες προέχει.
Οι ολιγόστιχες Εξαιρέσεις είναι το 10ο βιβλίο της σειράς Βακχικόν Ποίηση. Ξεκίνησε, κάποτε, στις Εκδόσεις Ash in Art. Συνεχίστηκε, μετά από χρόνια, στις Εκδόσεις Vakxikon.gr με προτροπή του Ζ.Δ. Αϊναλή, ο οποίος εγκαινίασε τις εκδόσεις μας με την ποιητική συλλογή Η Σιωπή της Σίβας. Ο σκοπός της σειράς είναι να τα χιλιάσει από αυτό εδώ το ποιητικό μετερίζι.
Τέλος, να ευχαριστήσω την Κασσάνδρα Αλογοσκούφι που μετέφρασε, και την Σοφία Νικολαΐδου που επιμελήθηκε τις μεταφράσεις των ποιημάτων της συλλογής στα αγγλικά προς πάσα χρήση και αναδιανομή πάντοτε με αναφορά της πηγής και των δημιουργών. Επιπλέον την Jackie O. που με ενέπνευσε κάποτε και την Πένυ που με εμπνέει –κιόλας- Πάντοτε.
Νέστορας Πουλάκος
Ο Νέστορας Πουλάκος είναι δημοσιογράφος και κριτικός κινηματογράφου. Εργάζεται ως αρχισυντάκτης στο κινηματογραφικό ειδησεογραφικό portal www.sevenart.gr, και συνεργάζεται με την εταιρεία διανομής ταινιών AMA Films. Είναι υπεύθυνος έκδοσης του περιοδικού και των εκδόσεων www.vakxikon.gr. Έχει συμμετάσχει σε ανθολογίες και συλλογές δοκιμίων και κριτικογραφίας. Βιβλία του: Αντιξοότητες (Ash in Art, 2008), Μικρές Αθηναϊκές Ιστορίες (Περιοδικό Bang, 2008), Πένυ (Απλές Εκδόσεις, 2012).
Τo παραπάνω έργο χορηγείται με άδεια
|
|
Γράφει ο Απόστολος Θηβαίος
Διαβάστε την ποιητική συλλογή Ολιγόγραμμα ΙΙ του Γιώργου Πρίμπα, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Vakxikon.gr σε e-book και έντυπο.
«Οι φόρμες είναι φόρμες και στοιχεία εποχής», δηλώνει ο ποιητής Γιώργος Πρίμπας, σε ένα από τα ολιγόστιχα ποιήματά του και μοιάζει με τη δήλωση ετούτη να λυτρώνει την τέχνη του λόγου από την αγωνιώδη αναζήτηση. Με τούτη τη διατύπωση ο ποιητής απαντά στο καίριο ερώτημα της τέχνης του με έναν τρόπο πειστικό. Δεν πρόκειται για υπεκφυγή. Στην προκειμένη περίπτωση, στην ποίηση του Πρίμπα, η εισαγωγική διαπίστωση δεν συνεπάγεται την ανεπάρκεια του τεχνίτη. Ο ποιητής μοιάζει να καταλήγει σε τούτο το συμπέρασμα έπειτα από μια μακρά παρατήρηση των παραμέτρων της πρότασής του. Διότι οι φόρμες μπορούν να είναι οι άνθρωποι που συναντήσαμε και διότι, αληθώς, οι εποχές αλλάζουν τις μορφές και τα περιβάλλοντα. Και όπου μορφές, μια διόλου τυχαία παράφραση της λέξεως «φόρμες.»
Ο Πρίμπας οριοθετεί την έννοια της μορφής ως μια εποχιακή και συγκυριακή αναγκαιότητα. Συναισθηματικά, κοινωνικά, ειδικά, ακόμα και ηθικά.Ο Διονύσης Καψάλης άλλωστε κυμαινόμενος ανάμεσα σε «Μέτρα και Σταθμά», φρόντισε να επισημάνει μια ρεαλιστική παρατήρηση. «Η μορφή συνιστά την ηθική του ποιητή», η ίδια μορφή κάποτε ενσωματώνει κάθε χαρακτηριστικό, κάθε αγωνία, η μορφή καθίσταται επίκαιρη, τελικά παρωχημένη, αναζωπυρώνεται, επανέρχεται ως προτεραιότητα, ανατροφοδοτείται μες στο σχήμα της και τελικά ολοκληρώνεται, ακολουθώντας μια αέναη, κυκλική τροχιά. Την ατέρμονη αυτή πορεία κρύβει η φράση του Πρίμπα, τη σοφία της παρατήρησης ενδύεται η περιεκτική, η λιτή, αντιστρόφως ανάλογα σε σημασία, διαπίστωση.
Η ποίηση του Γιώργου Πρίμπα φαίνεται συνεπής. Ο ίδιος ο ποιητής, συνειδητοποιεί το γεγονός, μα προχωρεί πέρα από αυτό, δίχως να εντάσσεται σε αναχρονιστικές μορφές ή να αποζητά μια ριζική, ποιητική καινοτομία. Οι εσωτερικές φωνές αποτυπώνονται στο χαρτί, συμπυκνώνονται στα δίστιχα, αποδεικνύοντας πως η αμφισβήτηση της φόρμας μπορεί να επέλθει ακόμα και μες σε μια στάση σεβασμού προς το διατυπωμένο. Οι πιο ουσιαστικές και δυναμικές εκφράσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως ο έρωτας συνεκτιμούνται και τελικά επικρατούν. Τα νοήματα κυριαρχούν της μορφής, επιβεβαιώνοντας τη διάθεση του ποιητή να διαφύγει από τα αναγνωρισμένα και να κινηθεί σε ένα επίπεδο πιο προσωπικό και για τούτο αξιοπρόσεκτο και ειλικρινές. Ο Πρίμπας μοιάζει να γνωρίζει καλά πως οι εκτιμήσεις των εντάσεων δεν μετριούνται, δεν σχηματοποιούνται, συνιστούν εξάρσεις σποραδικές και ανεπανάληπτες, εξάρσεις που ξεπερνούν την τεχνική. Το συναίσθημα άλλωστε δεν μπορεί να διατυπωθεί ικανοποιητικά μες στη φόρμα και έτσι ακυρώνονται όλοι οι κόποι των ποιητών μες σε όλες τις εποχές και τις θλίψεις. Η ουσία της τέχνης του φαίνεται πως αφορά τον Πρίμπα, το υποννοούμενο αφορά τον ποιητή, ο οποίος επαναφέρει και πάλι στο προσκήνιο τη βασική σκοπιμότητα της ποιητικής τέχνης να αρθρώσει το νόημά της κεκαλυμμένο και λαμπρό την ίδια στιγμή. Η ειλικρινής τοποθέτηση του Γιώργου Πρίμπα, ακόμα και αν κινείται στο προσωπικό επίπεδο, προσδίδει εν αγνοία του ποιητή το στοιχείο του διδακτισμού στο έργο του. Μια διδακτική προσέγγιση, όχι αρτηριοσκληρωτική, άκαμπτη, όχι μια τέτοια κανονιστική φλυαρία. Ο ποιητής Πρίμπας είναι διδακτικός εξαιτίας της ίδια της πρόθεσής του. Και τούτη δεν είναι άλλη από την ειλικρίνεια, μια σκοπιμότητα αγνή, υψηλή, διάφανη μες σε όλες τις εποχές, ακατόρθωτη για πολλούς και αναγνωρίσιμη μεμιάς, όπου τελικά κατορθώνεται.
Ο λόγος του Γιώργου Πρίμπα εμφανίζεται σε σημεία του κωδικοποιημένος. Δεν πρόκειται για μια ηθελημένη, μια περίτεχνη ή ελιτίστικη διάθεση του ποιητή. Ετούτος ο κώδικας συνιστά την ορολογία του προσωπικού μανιφέστου. Άλλωστε η ποίηση δεν μπορεί παρά να είναι μια τέτοια αλήθεια, ιδωτική. Οι εικόνες, οι λέξεις, τα νοήματα παρουσιάζονται ικανά ώστε να οδηγήσουν τον αναγνώστη. Εκείνος με τη χρήση των ενδείξεων θα αισθανθεί τις υποψίες. Η χρήση του ρήματος δεν είναι τυχαία. Στον ποιητικό και ειλικρινή λόγο του Γιώργου Πρίμπα υφίσταται κατά προτεραιότητα η αίσθηση. Σε αυτήν θα οδηγηθεί ο αναγνώστης, αφού εκτιμήσει σε ένα πρώτο, επιφανειακό επίπεδο τα νοήματα. Η προσωπική μυθολογία του Πρίμπα, εκείνη που αντλεί τις δομές της τόσο από τη λυρική θέαση της μνήμης όσο και από την παρατήρηση του παρόντος διαφαίνεται στο έργο του. Παρόν και παρελθόν μπορούν να συνυπάρχουν με μια υπέροχη ισορροπία. Το επίκαιρο, όσο και το προσωπικά μυθικό επιβιώνουν μες στην ποίηση του Πρίμπα και έτσι ο λόγος αρθρώνεται με μία υψηλού βαθμού ολοκλήρωση. Εκείνοι που πορεύονται στην Ανοπαία Οδό, διαστρεβλώνοντας τη διαχρονική στόχευση της ποιητικής λειτουργία θα ξαφνιαστούν όταν δουν τον ποιητή Γιώργο Πρίμπα να κινείται σε μια αντίθετη οδό, χρησιμοποιώντας την ιδιαίτερη, λιτή αισθητική του για να αγγίξει την ουσία της ποίησης. Τη διατύπωση της εσωτερικής αλήθειας.
Η έννοια της εικόνας κυριαρχεί στην ποίηση του Πρίμπα. Η φύση, η πραγματικότητα, το συναίσθημα, η ομορφιά, τιμούνται όλο ακρίβεια μέσα από τις «αναβλύζουσες» περιγραφές του. Η ενέργεια του όρου ουσιώδης, κρίκος συνδετικός, κοινός παρονομαστής των διατυπώσεων εξασφαλίζει δίχως αμφιβολία έναν οιρμό συναισθηματικό, την αναγκαία ποσοτική και ποιοτική ένταση στις ποιητικές εκροές. Αυτές θα διαχωριστούν τελικά με έναν τρόπο διακριτικό, υπόγεια η λειτουργία του Πρίμπα, υπόκωφη, μα ανιχνεύσιμη. «Εξ-ουσία» στιχουργεί ο ποιητής για να ορίσει αξιωματικά την ανάδειξη των προοπτικών εκείνων, οι οποίες διαφεύγουν της ουσίας, είτε αυτή ερμηνευθεί ως ρεαλιστική απεικόνιση, είτε πάλι ενδυθεί την έννοια του ανθρώπινου περιεχομένου, της ύπαρξης. Ο Πρίμπας δεν επιθυμει να ξεπεράσει τα εσωτερικά οδοφράγματα. Μπορεί μόνο να τελέσει τη μυστηριακή λειτουργία της ποίησης, τραγουδώντας ευτυχισμένος το «ανεκπλήρωτο.»
Η ευθύτητα συνιστά μια από τις αρετές της ποίησης του Γιώργου Πρίμπα. Η χρήση της λέξεως «λέγει», η επανάληψη της αναφοράς της ακριβώς την πράξη μιας διδασκαλίας εσωκλείει, καθιστώντας τους στίχους παραβολικούς, ικανούς να μεταδώσουν την έννοια μέσω μιας ευγενικής και αυστηρής διατύπωσης των πλέον ουσιωδών κατά τον ποιητή ζητημάτων. Το σχήμα εδώ βρίσκει την εφαρμογή του, όμως και πάλι, το νόημα, η ουσία υπερτερεί καθολικά, ενώ η φόρμα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο προσδιορισμού μιας αναγκαίας, συναισθηματικής υποβολής.
Στα πλαίσια της ευθύτητας αυτής εντάσσεται και το στοιχείο του πολιτικού λόγου, ως σχόλιο, το οποίο κατορθώνει να διατηρεί το χαρακτήρα του σε έναν απόλυτο βαθμό. Η φαντασία στην εξουσία, την οποία ευαγγελίζεται ο ποιητής δεν αποτελεί παρά μια παραλλαγή της ποιητικής θέσης, η οποία θέλει το συναίσθημα να ξεπερνά τη μορφή, να τη διασπά και τελικά να δημιουργεί τόσες διαφορετικές εκφάνσεις, όση και η ποικιλία ή η έντασή του. Ο Πρίμπας επιδιώκει το ξεπέρασμα της πραγματικότητας, όπως έχει επικρατήσει. Θέτει ως όχημα τη φαντασία, αφήνεται στην περιδήνησή του σε αυτήν για να διαπιστωθεί τελικά το θαύμα μιας αποκόλλησης από τα τετριμμένα πλαίσια του λόγου και της ουσίας του. Η συνέπεια της τιτλοφορίας και των λιτών, όσο και περιεκτικών, στιχουργικών διατυπώσεων του ποιητή συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός λόγου ικανοποιητικά αιχμηρού για να τεθεί στην υπηρεσία της ποιητικής αλήθειας. Ο Πρίμπας, διατηρώντας μια ολιγόλεκτη πληθωρικότητα, κρινόμενη ως έμφυτη εξαιτίας της ευκολίας με την οποία διαμορφώνεται, αποκαλύπτει τις «μονογραμματικές» καταβολές του, ορθώνοντας ένα λόγο προσωπικό, φανταστικό, χειμμαιρικό μέσα από την ενατένιση της πραγματικότητας. Η ευχάριστη αυτή υποψία για την ελύττεια καταγωγή του Πρίμπα, μόνο ως προσόν θα μπορούσε να θεωρηθεί για την ποίησή του αλλά και τον ίδιο προσωπικά. Η γλωσσοπλαστική του τάση, η ανάσυρση και η χρησιμοποίηση λέξεων σε κομβικές θέσεις των στίχων του, έρχονται να αποκαλύψουν την πρόθεση του ποιητή να θέσει στο φως μια ερμηνευτική προσέγγιση του ίδιου του του εαυτού. Μια τέτοια έκθεση μόνο από κάποιον που έχει συμφιλιωθεί με το ύφος και την ουσία του ως ποιητής, μπορεί να πραγματωθεί με ενδιαφέρον. Σημειώνεται, πως ουδέποτε στο έργο υπάρχει μια σαφής αναφορά στο συσχετισμό αυτό. Μα ως υποψία και μόνο, εξαιτίας του τίτλου, αλλά και μιας γενικότερης, φωτογενούς και χρωματικής θεώρησης του κόσμου προικίζεται το έργο του Πρίμπα με ένα ακόμη ενδιαφέρον.
Οι τίτλοι των έργων του Πρίμπα κρίνονται κατατοπιστικοί ως προς το περιεχόμενο και το πιο ουδιώδες νόημά τους. Απόλυτα εκτεθειμένος ο ποιητής δεν διστάζει να προσδιορίσει τον προσωπικό του λόγο. Άλλοτε πεζολογικός, άλλοτε πάλι υπό τις αυστηρές, μουσικές απαιτήσεις του σονέτου, ο ποιητής φαντάζει θεατρικός, προσδιορίζοντας κάθε φορά το σκηνικό μέρος του λόγου, είτε αυτό αφορά εξωτερικές συνθήκες, είτε πάλι πλάθεται εκ των έσω. Ο Πρίμπας, εικονοποιεί, μιλά, αναδεικνύοντας την προφορικότητα σε ένα προσόν της ποίησής του, διαμορφώνοντας ένα θεατρικό περιβάλλον, το οποίο συμβάλλει στην έξαρση της έκφρασης. Η ποίησή του δημιουργεί «γειτονιές», σχηματίζει μια πόλη, εκεί λοιπόν κινείται. Το «άνω όριο» αφορά την προσωπική μνήμη, στο πιο ακραίο όριό της. Σε τούτη την περιοχή «τα πράγματα» συνεχίζουν να ζουν, αυθύπαρκτα, έξω και πέρα από τους ανθρώπους. Η ανθρώπινη απουσία υποκαθίσταται από την παρουσία της φύσης και της ύλης της.
Η δυσδιάκριτη παρουσία των προσωπικών επιθυμιών αποτελούν την αφετηρία της βαθμιαίας κορύφωσης. Ο Πρίμπας δεν υπεκφεύγει, δεν αρνείται την οριακή, ξανά ισχύ της επιθυμίας. Η ποιητική ειλικρίνεια καθίσταται έτσι εμφανής, καθώς μετατρέπεται σε μια ειλικρινή, οριακή, ανθρώπινη αδυναμία. Δεν τις αρνείται αυτές ο ποιητής. Τις πλουτίζει με τις προσωπικές αρχές του, τις αναδεικνύει, τις αποκαθιστά από τη δαιμονική τους φύση και τις υμνεί μες στους στίχους του, δίχως το φόβο, δίχως την απουσία του πάθους, που πρεσβεύει η λογική.
Ο χρόνος δεν θα μπορούσε να μην συμπεριλαμβάνεται στη θεματική του ποιητή Γιώργου Πρίμπα. Μόνο που σε τούτη την ποιητική περίπτωση, ο λόγος ακολουθεί μια αντίθετη ροή, καθρεφτίζεται και οδηγείται στη σταδιακή του αναίρεση. Με τούτο τον τρόπο επιτυγχάνεται η αποδόμηση του χρόνου. Έτσι ο Πρίμπας, με τούτη την παρηγορητική του προσέγγιση αποπειράται να διακόψει την καθολική επίδραση του χρόνου στα «ανθρώπινα.»
Ο ποιητικός λόγος του Πρίμπα ακολουθεί αξιωματικούς όρους. Έτσι σε αντιστοιχία με την αρχική διατύπωση για τη φόρμα, ο ποιητής δηλώνει πως «η τέχνη να αφορά τον κόσμο αδυνατεί.» Η ποίηση απελευθερώνεται εκ νέου, ο λόγος πλάθεται «άνευ πυρός και σιδήρου.»Η ποιοτική ανεπάρκεια του σύγχρονου προσώπου καθίσταται δευτερεύουσα, δικαιολογείται. Η έννοια του «ατομικού», το καταδικασμένο «εγώ» του ποιητή αποκτά λόγο ύπαρξης. Η τέχνη δεν μπορεί παρά να εκφράζει το ατομικό όραμα και είναι σπάνιες, όσο και μακάριες εκείνες οι περιπτώσεις που ο λόγος κατόρθωσε να εκφράσει μια ευρύτερη συλλογικότητα, αν όχι την ολότητα. Η ποίηση, η τέχνη γενικότερα εκφράζει πάντα το προσωπικό, εκείνο κάποτε λαμπρύνεται από μια γενική παραδοχή, γίνεται αλήθεια. Μα αληθινό, κατά τον Πρίμπα είναι και το αντίθετο της παραπάνω διαδικασίας, Αληθινή είναι και εκείνη η διαπίστωση, η οποία θέλει την τέχνη του προσώπου να παραμένει βυθσμένη μες στη μοναξιά, εκείνη που είναι συνάμα όνειρο και φόβος μαζί. Πιθανή δε, θεώρηση και εκείνη που θέλει το σύγχρονο άνθρωπο να αποτελεί ένα αδιάφορο υλικό για την τέχνη και πώς κανείς να δεχτεί ετούτη την περιφρόνηση. Τρέφεται, λοιπόν η τέχνη από το ίδιο το σώμα της και είναι ο άνθρωπος ο παρατηρητής, ο κατέχων πια τη θέση που αναλογεί στους φόβους και τους δισταγμούς, εκ των οποίων αποτελείται.
Ίσως να μπορούσαν να παραλειφθούν όλα τα παραπάνω. Ένα επιχείρημα διατυπωμένο από τον ίδιο τον ποιητή Γιώργο Πρίμπα, ίσως να φαντάζει αρκετό. «Ότι της νόησης, προϊόν του αισθητού.»
Δεν θα μπορούσε με πιο εύγλωττο και περιεκτικό τρόπο ο ποιητής να δηλώσει με ευκρίνεια το σημείο της αναφοράς του. Παραλείποντας, αγνοώντας τις κοινωνικές, τις άλλες, τις σκληρές, ποιητικές επιταγές που τόσο απροσδόκητα και αδέξια καθηλώνουν της αίσθησης τις «υγρές επιταχύνσεις», ο ποιητής δηλώνει ευθαρσώς πως «Χρέη και –ισμοί, τα δώρα των μοιρών. Σε μονοπάτι φως ζητώ, τ΄αχνάρια μου απαλλαγμένος.» Ακολουθούμε τον ποιητή Γιώργο Πρίμπα με πάθος σε τούτη την προσωπική του επανάσταση και τον επικροτούμε για το ολότελα, προσωπικό και ερωτικό του κίνημα. Ακολουθούμε τον ποιητή με πάθος. Δίχως καμιά συγκατάβαση. Τούτα τα χρέη δεν χωρούν στην ποίηση. Με πάθος και θαυμασμό ακολουθούμε. Έτσι πράττουμε εμπρός σε εκείνα που πρωτίστως «παθαίνονται» και έπειτα νοούνται.
|
|
The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century, Μελέτη, Τζωρτζ Φρήντμαν, Εκδόσεις Ενάλιος, 2012 [Knopf Doubleday Publishing Group, 2009]
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Φανταστείτε ότι ζούσατε το καλοκαίρι του 1900, και κατοικούσατε στο Λονδίνο, την τότε πρωτεύουσα του κόσμου. Η Ευρώπη κυβερνούσε το Ανατολικό Ημισφαίριο. Δεν υπήρχε σχεδόν κανένα μέρος που, αν όχι άμεσα, να μην ελεγχόταν έμμεσα από μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Η Ευρώπη είχε ειρήνη και απολάμβανε μια άνευ προηγουμένου ευημερία. Μάλιστα, η ευρωπαϊκή αλληλεξάρτηση λόγω του εμπορίου και των επενδύσεων ήταν τόσο μεγάλη ώστε σοβαροί άνθρωποι ισχυρίζονταν ότι ο πόλεμος ήταν κάτι αδύνατο –και αν όχι αδύνατο, ότι θα τελείωνε μερικές μόνο εβδομάδες μετά την έναρξή του– επειδή οι παγκόσμιες οικονομικές αγορές δεν θα μπορούσαν να αντέξουν την πίεση. Το μέλλον έμοιαζε καθορισμένο: μια ειρηνική, ευημερούσα Ευρώπη θα κυβερνούσε τον κόσμο.
Τώρα φανταστείτε τον εαυτό σας το καλοκαίρι του 1920. Η Ευρώπη έχει διχαστεί από έναν βασανιστικό πόλεμο. Η ήπειρος έχει γίνει κομμάτια. Οι αυστρο-ουγγρικές, γερμανικές και οθωμανικές αυτοκρατορίες χάθηκαν και εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν σε ένα πόλεμο που κράτησε χρόνια. Ο πόλεμος τελείωσε όταν παρενέβη ένας αμερικανικός στρατός ενός εκατομμυρίου αντρών – ένας στρατός που ήρθε και αμέσως μετά έφυγε. Ο κομμουνισμός επικράτησε στη Ρωσία, αλλά δεν ήταν ξεκάθαρο αν θα επιβίωνε. Οι χώρες που βρίσκονταν στην περιφέρεια της ευρωπαϊκής δύναμης, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία, ξαφνικά αναδύθηκαν ως υπερδυνάμεις. Αλλά ένα πράγμα ήταν βέβαιο – η συνθήκη ειρήνης που είχε επιβληθεί στη Γερμανία εγγυόταν ότι δεν θα εμφανιζόταν και πάλι σύντομα.
Φανταστείτε το καλοκαίρι του 1940. Η Γερμανία όχι μόνο είχε εμφανιστεί ξανά αλλά είχε κατακτήσει τη Γαλλία και είχε υπό τον έλεγχό της την Ευρώπη. Ο κομμουνισμός είχε επιβιώσει και η Σοβιετική Ένωση ήταν τώρα σύμμαχος της ναζιστικής Γερμανίας. Η Μεγάλη Βρετανία αντιστεκόταν μόνη της στη Γερμανία, και κατά την άποψη των πιο συνετών ανθρώπων, ο πόλεμος είχε τελειώσει. Ακόμα κι αν δεν επρόκειτο να υπάρξει ένα χιλιετές Ράιχ, η μοίρα της Ευρώπης είχε σίγουρα αποφασιστεί για έναν αιώνα. Η Γερμανία θα κυριαρχούσε στην Ευρώπη και θα κληρονομούσε την αυτοκρατορία της.
Φανταστείτε τώρα το καλοκαίρι του 1960. Η Γερμανία έχει γνωρίσει μια συντριπτική ήττα στον πόλεμο, καθώς ηττήθηκε λιγότερο από πέντε χρόνια μετά την έναρξή του. Η Ευρώπη βρισκόταν υπό κατοχή, χωρισμένη στη μέση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση. Οι ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες κατέρρεαν, και οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση ανταγωνίζονταν για το ποια από τις δύο θα ήταν η κληρονόμος τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν περικυκλώσει τη Σοβιετική Ένωση και, με ένα τεράστιο οπλοστάσιο πυρηνικών όπλων, μπορούσαν να την εξολοθρεύσουν μέσα σε μερικές ώρες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδείχθηκαν σε παγκόσμια υπερδύναμη. Κυριαρχούσαν σε όλους τους ωκεανούς του κόσμου, και με την πυρηνική τους ισχύ μπορούσαν να επιβάλλουν τους όρους τους σε οποιονδήποτε στον κόσμο. Η ισοπαλία ήταν το καλύτερο στο οποίο θα μπορούσε να ελπίζει η Σοβιετική Ένωση – εκτός κι αν οι Σοβιετικοί εισέβαλλαν στη Γερμανία και κατακτούσαν την Ευρώπη. Αυτός ήταν ο πόλεμος για τον οποίο ετοιμάζονταν όλοι. Και στο πίσω μέρος του μυαλού όλων, οι Μαοϊστές Κινέζοι, που θεωρούνταν φανατικοί, αποτελούσαν τον άλλο κίνδυνο.
Τώρα φανταστείτε το καλοκαίρι του 1980. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ηττηθεί σε έναν επταετή πόλεμο – όχι από τη Σοβιετική Ένωση, αλλά από το κομμουνιστικό Βόρειο Βιετνάμ. Όλοι θεωρούσαν ότι η χώρα βρισκόταν υπό υποχώρηση, το ίδιο θεωρούσε και η ίδια για τον εαυτό της. Αφού εκδιώχθηκε από το Βιετνάμ, μετά εκδιώχθηκε και από το Ιράν, όπου όλα έδειχναν ότι οι πετρελαιοπηγές, τις οποίες δεν έλεγχαν πλέον οι ΗΠΑ, θα έπεφταν στα χέρια της Σοβιετικής Ένωσης. Για να περιορίσουν τη Σοβιετική Ένωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες σύναψαν συμμαχία με τη Μαοϊκή Κίνα – οι πρόεδροι της Αμερικής και της Κίνας πραγματοποίησαν μια φιλική συνάντηση στο Πεκίνο. Όλα έδειχναν ότι μόνο αυτή η συμμαχία θα κατάφερνε να περιορίσει την πανίσχυρη Σοβιετική Ένωση, η οποία έδειχνε να γίνεται όλο και πιο ισχυρή.
Φανταστείτε τώρα το καλοκαίρι του 2000. Η Σοβιετική Ένωση έχει καταρρεύσει ολοκληρωτικά. Η Κίνα είναι ακόμα κομμουνιστική κατ’ όνομα αλλά στην πράξη έχει γίνει καπιταλιστική. Το ΝΑΤΟ έχει εισχωρήσει στην Ανατολική Ευρώπη και ακόμα και στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Ο κόσμος ευημερεί και επικρατεί ειρήνη. Όλοι ήξεραν ότι οι γεωπολιτικοί παράγοντες ήταν δευτερεύοντες σε σχέση με τους οικονομικούς παράγοντες, και τα μοναδικά προβλήματα που υπήρχαν ήταν τοπικά σε χαμένες υποθέσεις όπως η Αϊτή ή το Κόσοβο.
Μετά ήρθε η 11η Σεπτεμβρίου 2001, και ο κόσμος γύρισε ξανά το κεφάλι του.
Ως ένα σημείο, σε ό,τι αφορά το μέλλον, το μοναδικό πράγμα για το οποίο μπορεί να είναι κανείς σίγουρος είναι ότι η κοινή λογική θα κάνει λάθος. Δεν υπάρχει κάποιος μαγικός εικοσαετής κύκλος͘ δεν υπάρχει κάποια απλοϊκή δύναμη που κυβερνά αυτό το μοτίβο. Απλά, τα πράγματα που μοιάζουν τόσο μόνιμα και κυρίαρχα, μπορούν σε οποιαδήποτε στιγμή στην ιστορία να αλλάξουν με εκπληκτική ταχύτητα. Οι εποχές έρχονται και φεύγουν. Στις διεθνείς σχέσεις, ο κόσμος του τώρα δεν θα έχει καμία σχέση με τον κόσμο σε είκοσι χρόνια… ή και λιγότερα. Δύσκολα μπορούσε να φανταστεί κανείς την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, και αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Η συμβατική πολιτική ανάλυση πάσχει από μια βαθιά έλλειψη φαντασίας. Φαντάζεται ότι τα περαστικά σύννεφα είναι μόνιμα και δεν βλέπει τις ισχυρές, μακροπρόθεσμες αλλαγές που λαμβάνουν χώρα με έναν εμφανέστατο τρόπο.
Αν ήμασταν στην αρχή του εικοστού αιώνα, θα ήταν αδύνατο να προβλέψουμε τα συγκεκριμένα γεγονότα που μόλις παρέθεσα. Αλλά υπάρχουν κάποια πράγμα που θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί – και μάλιστα, αυτό ακριβώς συνέβη. Για παράδειγμα, ήταν εμφανές ότι η Γερμανία, η οποία ενώθηκε το 1871, ήταν μια μεγάλη δύναμη σε μια ανασφαλή θέση (παγιδευμένη ανάμεσα στη Ρωσία και τη Γαλλία) και ήθελε να επαναπροσδιορίσει τα ευρωπαϊκά και παγκόσμια συστήματα. Οι περισσότερες διαμάχες στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα αφορούσαν τη θέση της Γερμανίας στην Ευρώπη. Ενώ ο χρόνος και ο τόπος των πολέμων δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί, η πιθανότητα ότι θα γινόταν ένας πόλεμος μπορούσε να προβλεφθεί από πολλούς Ευρωπαίους, και όντως τον προέβλεψαν.
Το πιο δύσκολο μέρος αυτής της εξίσωσης θα ήταν η πρόβλεψη ότι οι πόλεμοι θα ήταν τόσο καταστροφικοί και ότι μετά το τέλος του πρώτου και του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, η Ευρώπη θα έχανε την αυτοκρατορία της. Αλλά υπήρχαν κάποιοι, ιδιαίτερα μετά την εφεύρεση του δυναμίτη, που προέβλεψαν ότι ο πόλεμος θα ήταν πλέον καταστροφικός. Αν η πρόγνωση πάνω στην τεχνολογία είχε συνδυαστεί με την πρόγνωση πάνω στη γεωπολιτική, είναι πολύ πιθανό να είχε προβλεφθεί η διάλυση της Ευρώπης. Το σίγουρο είναι ότι η άνοδος των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας είχε προβλεφθεί τον δέκατο ένατο αιώνα. Τόσο ο Αλέξης ντε Τοκβίλ όσο και ο Φρίντριχ Νίτσε προβλέπουν την υπεροχή αυτών των δύο χωρών. Έτσι, στις απαρχές του εικοστού αιώνα, θα ήταν δυνατόν να προβλέψει κανείς τη γενική του εικόνα, με πειθαρχία και λίγη τύχη.
|
|
|
Οι Αποθηκάριοι, Θέατρο, Μαρίνα Αποστόλου, Εκδόσεις Οσελότος, 2012
Η Μαρίνα Αποστόλου δοκιμάζεται στην πρόζα, μετά από δύο ποιητικές συλλογές, και συνθέτει ένα σύντομο μεν ευσύνοπτο δε θεατρικό μονόπρακτο που αποτυπώνει τις παθογένειες της εποχής μας.
Η γραφή της Αποστόλου καταπιάνεται με την εργατική τάξη, στην οποία “ο θάνατος σου, η ζωή μου”, η έλλειψη αλληλεγγύης, οι αντισυναδελφικές συμπεριφορές, και τα πισώπλατα μαχαιρώματα χαρακτηρίζουν τα λάθη της εξουσίας και τα ανθρώπινα ψυχικά τραύματα.
Νέστορας Πουλάκος
Jesu Christiana: Μια μελλοντική προσευχή, Ποίηση, Γιώργος Αλισάνογλου, Εκδόσεις Μαγικό Κουτί, 2011
Εισέρχομαι σε μια χωροδιάσταση όπου μόνο οι προσευχές θα με οδηγήσουν σε κάτι το τόσο θεϊκό. Θα με οδηγήσουν άραγε, ώστε να ξυπνήσω ένα πρωί αγκαλιά με το πεπρωμένο; Προσπάθησα ύστερα από τόσους άθλους να βρεθώ κοντά στον Πύργο της Αγάπης. Δεν ξέρω όμως τελικά που ακριβώς βρίσκομαι.
Αν έχω τελικά βυθιστεί σε κάποιο πηγάδι απελπισίας ή πλησιάζω στο σημείο της πνευματικής σωτηρίας. Ταξιδεύω μέσα στο χωροχρόνο, σε άλλες εποχές, παρέα με τις λέξεις από άλλες προσευχές. Ίσως κάποιου παράφρονα προφήτη στα βάθη του χρόνου.
Ο Γιώργος Αλισάνογλου προσεύχεται ταπεινά μπροστά στα ανοιχτά πόδια της Θεάς Ύπαρξης, αναζητώντας την λύτρωση της βρεφικής ψυχής. Σκιαγραφεί κόσμους μακρινούς. Αψηφά την πραγματικότητα που τον διχάζει και συνάμα τον μελαγχολεί.
Κατευθύνεται προς τα εκεί όπου το σώμα του και η ψυχή του θα βρουν την πραγματική λύτρωση. Το πεπρωμένο κοιμάται στον Πύργο και αυτός, θαρραλέος και τρυφερός, αγωνίζεται να φτάσει στα σκαλοπάτια του. Με προσευχές, με ιαχές και αγνά συναισθήματα.
Το νέο βιβλίο “Jesu Christiana: Μια μελλοντική προσευχή” αποτελεί κατά τα λεγόμενα του συγγραφέα ένα ολόκληρο ποίημα, που μιλάει για την αναζήτηση της ψυχής μέχρι να βρει την λύτρωση μέσα στο πηγάδι του χρόνου.
Τάσος Ρήτος
Η μπαλάντα του κανένα, Ποίηση, Βασίλης Τσιρώνης, Εκδόσεις ΑΩ, 2011
Τον Βασίλη Τσιρώνη τον γνωρίσαμε πρόσφατα μέσα από τον πεζό λόγο. Όμως και μέσα από την ποίηση του, ανακαλύπτουμε την αισθαντικότητα της γραφής του, με τον πυκνό λόγο της, και τα πλούσια συναισθήματα που αυτή απορρέει.
Η συλλογή “Η Μπαλάντα του κανένα” είναι χωρισμένη σε ενότητες, και τα μικρά, ως επί των πλείστων, ποιήματα σπινθηρίζουν νοήματα, και ανοίγονται σε εικόνες, που σε μεταφέρουν σε τόπους με ανθρώπους που ξέρουν να ζουν, να συνδιαλέγονται και να αισθάνονται.
Νέστορας Πουλάκος
Ομφάλιος Λώρος, Μυθιστόρημα, Τζούλια Γκανάσου, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2011
Μάνα, πού είσαι; Πες μου τι να εμπιστευτώ. Γέμισες αυλάκια, μάνα, ρόζιασαν τα χέρια σου, κρέμασαν τα αφτιά σου. Το σώμα φθείρεται κι εμείς κοιτάζουμε άπραγοι το πέρασμα του χρόνου. Αν γίνω άγγελος, μητέρα, αν αγοράσω ομορφιά, νεότητα, υγεία, τότε το πνεύμα, η ψυχή θα παραμείνουν αναλλοίωτα; Θα με αναγνωρίζεις;"
Ο Φίλιππος είναι ακροβάτης σε τσίρκο που δεν κάνει χρήση ζώων αλλά ανθρώπων με σωματικές ιδιαιτερότητες. Σκοντάφτει, πλέον, πολύ συχνά. Η Σάντυ υπηρετεί μια πολυεθνική που εμπορεύεται τη νιότη, την υγεία, την ομορφιά. Το αίμα του ομφάλιου λώρου γίνεται το νέο μήλον της έριδος. Δίνει υποσχέσεις επιμήκυνσης του χρόνου.
Ο Μάνος παράτησε τα πάντα και επέστρεψε στη φύση. Ή μήπως κρύβεται εκεί; Όταν η Σάντυ θα προσπαθήσει να βοηθήσει τον Φίλιππο, θα βρεθεί αντιμέτωπη με μυστικά που στοιχίζουν εκατομμύρια σε χρήμα και ζωές. Θα πρέπει τότε να επιλέξει ανάμεσα στην ηθική και στην εξέλιξη, στον έρωτα και στη φιλία, στο φόβο και στην ανάγκη για ελπίδα.
Μια ιστορία για τη σχέση των ανθρώπων με το σώμα τους, για την ψευδαίσθηση του ελέγχου και για τις ώρες που η σάρκα υπενθυμίζει ότι είμαστε θνητοί. Ή ίσως ακόμη ζωντανοί. Το μυθιστόρημα της Τζούλιας Γκανάσου πραγματεύεται τη σχέση του ανθρώπου με το σώμα του. Το πώς καθρεφτίζει πάνω του τις ανασφάλειες και τους φόβους μας, τις ψυχικές διεργασίες μας, τα βιώματά μας. Πως ακόμα μας ανταμείβει αλλά και πως μας εκδικείται ή μας προδίδει. Επίσης περιγράφει το πώς μέσω της διατήρησης του σε μία κατάσταση αιώνιας ομορφιάς και σφριγηλότητας ουσιαστικά “ξορκίζουμε” το φόβο του θανάτου.
Πρόκειται για ένα σκοτεινό, γκροτέσκο μυθιστόρημα, το οποίο ταλαντεύεται ανάμεσα στη μυθοπλασία και τη λογοτεχνία του φανταστικού. Όσο για τους ήρωες, ο καθένας από την πλευρά του βιώνει μία ιδιόρρυθμη σχέση με το σώμα του. Οι ακροβάτες του τσίρκου είναι άτομα με αναπηρίες στο σώμα από τη μία αλλά και οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές του βιβλίου άτομα με αναπηρίες στην ψυχή.
Και μέσα σε αυτή την αλληλεπίδραση ψυχής – σώματος τίθεται ένα άκρως επίκαιρο θέμα. Η καταναλωτική πλευρά της ομορφιάς, ο ρόλος της επιστήμης και η παρέμβαση στην ίδια τη φύση. Τα μεγάλα συμφέροντα αλλά και η θέση της ηθικής. Ένα “μαύρο” παραμύθι αποκλειστικά για μεγάλα παιδιά.
Παλίμψηστα Παυσίλυπα, Ποίηση, Σέργιος Μαυροκέφαλος. Εκδόσεις ΑΩ, 2010
Είναι το ποίημα που κάνει τη διαφορά. Η σύνθεση του Μαυροκέφαλου, στο παρόν βιβλίο, σπάει τη χρονολογική σειρά, και χαρακτηρίζεται από μια ομοιογένεια ύφους και έννοιας. Οι ανθρώπινες αδυναμίες, τα καθημερινά παράδοξα, οι σχέσεις και οι κουβέντες, ο έρωτας και οι φιλίες, έχουν σημαντική θέση σε αυτή τη σύνθεση.
Ο ποιητής μιλάει γι’ αυτά που απασχολούν τον άνθρωπο καθημερινά. Γι’ αυτά που του τριβελίζουν το μυαλό, που τον προβληματίζουν, μα και γι’ αυτά που η ψυχή του δονείται, η καρδιά του πάλλεται, το κορμί του καίγεται. Πρόκειται για μια πολύ ανθρώπινη συλλογή ποιημάτων, όσο τετριμμένος, κοινότυπος ή γενικός ακούγεται ο όρος αυτός.
Χαμένα Κορμιά, Μυθιστόρημα, Διονύσης Μαρίνος, Εκδόσεις Τετράγωνο, 2011
Η αρχή, όπως λένε, είναι το ήμισυ του παντός. Μια καλή αρχή είναι ικανή για να κερδίσεις το στοίχημα. Και από ότι φαίνεται είναι έτοιμος να το κερδίσει. Ο λόγος για τον δημοσιογράφο και συγγραφέα πλέον Διονύση Μαρίνο και την πρώτη του λογοτεχνική απόπειρα.
Σαν έτοιμος από καιρό έψαχνε την κατάλληλη ευκαιρία για να χτυπήσει. Προετοίμαζε την λογοτεχνική του πένα για να την εκτοξεύσει επί παντός υπευθύνου. Αναζητούσε την κεντρική ιδέα. Αυτή που θα τον οδηγήσει στο να ξεμπροστιάσει κόσμο και κοσμάκη. Προφανώς επηρεασμένος από το “Περί Τυφλότητος” του Ζοσέ Σαραμάγκου, ο Μαρίνος μας μεταφέρει σε μια χώρα (ποια άραγε;) που για αδιευκρίνιστους λόγους, οι πολίτες της εξαφανίζονται ή καλύτερα εξαϋλώνονται όλο και συχνότερα μέρα με την ημέρα.
Ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, εμφάνισης, φυλής. Όλοι. Και όπως συμβαίνει κυρίως σε τέτοιου είδους περιπτώσεις, άπαντες, όλων των ειδών "οι ειδήμονες", σπεύδουν για να δώσουν λύση. Εκμεταλλευόμενος τον ιδιαίτερο γραπτό του λόγο και προσθέτοντας όπου θεωρούσε σκόπιμο και ποιητικές πινελιές, ο Μαρίνος δημιουργεί ένα βιβλίο που βασικό του μέλημα είναι να προβληματίσει.
Να προβληματίσει έντονα ώστε να χρειαστείς διπλές και τριπλές αναγνώσεις για να αντιληφθείς τα ολοένα και περισσότερα μηνύματα που θέλει να περάσει. Μια καθαρά ανθρωποκεντρική ματιά στη σύγχρονη κοινωνία και στους ανθρώπους της. Στις ζωές που εξαφανίζονται. Σε ένα αύριο που δεν υπάρχει.
Ή καλύτερα σε ένα μέλλον που μας στερούν να το ζήσουμε όπως ο καθένας από εμάς έχει ονειρευτεί. Πρόκειται σαφώς για ένα μυθιστόρημα που αξίζει κάποιος να διαβάσει. Να διεισδύσει σε εικόνες που θα ενοχλήσουν, να χαλαρώσει με κωμικοτραγικά στοιχεία πλαισιωμένα από χιουμοριστικές στιγμές. Να θυμώσει, να εκνευριστεί, να, να, να, να,...
|
|
 φώτο: Μ. Τσιράκου
Petite Salome
Ο μικρός πρίγκιπας αναστατωμένος στην μικρή ζωή που ζούσε με το κόκκινο τριαντάφυλλο του και τους θάμνους από αγκάθια αποφάσισε να πάει μια μέρα μια μικρή εκδρομή σε έναν γειτονικό πλανήτη. Αποβραδίς είχε πάρει όλες τις προφυλάξεις και τα μέτρα. Σκέπασε το μικρό τριαντάφυλλο του με μια γυάλα και φυσικά δεν έχασε να ακούσει και το διαρκές παράπονο του λουλουδιού του.
- Πάλι θα με αφήσεις μικρέ μου πρίγκιπα…
- Είναι για τις κάμπιες γλυκιά μου…
- Πάντα έτσι λες όταν θες να με αφήσεις.
- Ξέρεις ότι το αγιάζι σου κάνει κακό την νύχτα και αυτό σε επιβαρύνει τις επόμενες μέρες.
- Πόσες μέρες θα λείψεις πρίγκιπα;
- Θα γυρίσω αμέσως μόλις μπορέσω…
Το τριαντάφυλλο ρίγησε τα φύλλα του και έγειρε απαλά στο πλάι να κοιμηθεί. Δύο σταγόνες σαν δάκρυ έσταξαν από τα πράσινα στιλπνά φύλλα του.
Την επόμενη μέρα το πολύ πρωί, ο πρίγκιπας χτενισμένος και δροσερός συμβουλεύτηκε τους αστρολογικούς του χάρτες και με το τηλεσκόπιο παρατήρησε τον ερχομό ενός πυρόξανθου μικρού κομήτη. Στις 7.45 οι δυο πλανήτες πλησίασαν σε απόσταση μόλις μισής παλάμης και ο πρίγκιπας σχεδόν βαδίζοντας πέρασε στον πλανήτη yellow tedesco.
Με την μετακόμισή του άφησε το κουστούμι πρίγκιπα στον παλιό πλανήτη. Αφαίρεσε την ξανθιά περούκα και στον αέρα σχεδόν ντύθηκε με μια πράσινη φόρμα ξωτικού. Τα μάτια του με την αλληλεπίδραση του χρυσού πλανήτη yellow tedesco γίνανε πράσινα φωτεινά με μια καλή όψη.
Η τροχιά του νέου πλανήτη έγινε ξαφνικά τραχιά και ο μικρός πρίγκιπας έπεσε και χτύπησε σε μια μικρή κοτρόνα. Ήταν το μοναδικό πεζούλι του κομήτη. Ο πρίγκιπας λιποθύμησε για αρκετές ώρες.
Όταν ξύπνησε ένοιωσε να τον αγκαλιάζει θερμά ένα λουλούδι με κάμπιες. Ήταν ένας κισσός κίτρινος. Στην κορυφή είχε έναν κεφάλι χωρίς μαλλιά.
- Γεια σου μικρή Σαλώμη…
- Μικρή Σαλώμη;
- Ναι,… της είπε και της έφερε με τα κίσσινα χέρια του έναν καθρέφτη τον μοναδικό του κομήτη.
- Δες, τι όμορφη που είσαι…
Η μικρή Σαλώμη έφερε το πρόσωπο της δίπλα στο δικό του. Έμειναν να κοιτάζονται έτσι μία ολόκληρη μέρα. Δεν τρώγανε, δεν μιλάγανε. Όταν ο ήλιος του γαλαξία 345.876Β έδυσε η Σαλώμη ένοιωσε κουρασμένη σα γάτα και κουλουριάστηκε στη βάση του κισσού. Ο κισσός έγινε πολύ τρυφερός και λυγίζοντας με άπειρη ευκαμψία της έκανε ένα ζεστό παπλωματάκι για να κοιμηθεί ξεκούραστα.
Η μικρή Σαλώμη έκλαιγε μέσα στα παπλώματα για την νέα της ζωή και ο κισσός ποτιζόταν και μεγάλωνε πολύ.
Την άλλη μέρα διαπιστώσανε ότι κάνανε έρωτα χωρίς να το καταλάβουν. Η μικρή Σαλώμη ντράπηκε και κλείστηκε στο σπιτάκι με τα κηπουρικά εργαλεία. Όλος και όλος ο κομήτης ήταν 3 μέτρα σε περίμετρο. Έκανε ότι διάβαζε τις ταμπέλες που κρέμονταν από την τσάπα και το τσίγκινο ποτιστήρι. Δεν τα κατάφερνε όμως πολύ καλά με τα γατίσια μάτια της. Έπιανε πολλές φορές τον εαυτό της να κρυφοκοιτάζει τον κισσό μέσα από τις γρίλιες του πράσινου παραθύρου.
Ο κισσός έδειχνε σοβαρός. Σχεδόν θλιμμένος. Είχε πιάσει και έραβε όλα τα φύλλα που είχαν φαγωθεί από τις κάμπιες. Η μικρή Σαλώμη του έδειξε από το παράθυρο τα νύχια γάτας.
- Θες να σε βοηθήσω να απαλλαγείς από τις πράσινες κάμπιες;…
- Όχι, Σαλώμη μου.
- Πως όχι; αφού σε τρώνε ζωντανό...
- Petit Salome αν σ’ αφήσω να μου σκοτώσεις τις κάμπιες, μετά όταν εσύ ξαναγυρίσεις στον πλανήτη σου εγώ θα είμαι ολομόναχος εδώ πέρα.
- Μα γιατί να γυρίσω πίσω…
- Γιατί πρέπει. Φαντάζομαι εκεί σε περιμένει ένα πιο όμορφο λουλούδι. Κάποιο που εσύ φύτεψες με τα ίδια σου τα χέρια…
- Ναι, το τριαντάφυλλό μου. Αλλά αυτό είπε ότι μπορεί να ζήσει και χωρίς εμένα.
Ύστερα ο κισσός σώπασε. Και η σιωπή του κράτησε μέρες. Η Σαλώμη είχε ξαπλώσει πάνω στα εργαλεία και ένοιωθε φοβερούς πόνους στο σώμα της. Άρχισε να παρατηρεί ότι ο κομήτης τη μεταμόρφωνε εντελώς σε γάτα. Στα χέρια και στα πόδια φύτρωνε μια ξανθιά τιγρίσια γούνα με μαύρες ρίγες. Κοίταξε το ηλιακό ρολόι που βρισκόταν ενάμιση μέτρο μακριά της και είδε πως οι στιγμές λιγόστευαν.
Την επόμενη μέρα στις 10.46 θα πέρναγαν πάλι οι δυο πλανήτες ξυστά. Η μικρή Σαλώμη ήταν αναποφάσιστη. Δεν ήξερε αν έπρεπε να επιστρέψει στον παλιό της πλανήτη, όπου εκεί ζούσε ως μικρός πρίγκιπας κοντά στο όμορφο τριαντάφυλλό του.
Από την άλλη της άρεσε και ο κισσός. Της άρεσε να κάθεται και να την ζεσταίνει.
~
Στις 10.45 η μικρή Σαλώμη είχε ήδη σκαρφαλώσει πάνω στο σπιτάκι του κομήτη. Έκοψε το μικρό γατίσιο πόδι της με ένα καρφί που εξείχε εκεί κοντά, ώστε να χάσει τις αισθήσεις της. Στη συνέχεια με ένα τεράστιο σάλτο θα βρισκόταν στον αέρα.
Στις 10.46 την ώρα που οι δυο πλανήτες πέρασαν ξυστά κατά μισή παλάμη η μικρή Σαλώμη βρέθηκε στον αέρα και άφησε την τύχη να αποφασίσει για εκείνη. Με την πτώση της θα την έπαιρνε ή ο ένας πλανήτης ή ο άλλος. Η μικρή Σαλώμη είχε λιποθυμήσει από την λάμψη των δύο πλανητών. Είχε χάσει το μυαλό της και όλα γύριζαν γύρω της πολύ γρήγορα. Σταγόνες αίμα έπεσαν σαν βροχή πάνω στο χώμα. Ο κισσός τρόμαξε και ξύπνησε. Δεν ήταν νερό αυτό που έπινε. Από ανατριχίλα από τη γεύση του αίματος κόρωσε σε ευθεία γραμμή και υψώθηκε σχεδόν 2 μέτρα πάνω από το έδαφος… Είχε συγκλονιστεί. Είδε την όμορφη Σαλώμη πρόσωπο με πρόσωπο. Εκείνη κοιμόταν. Ήταν 10.46 και οι συνάντηση των δύο πλανητών ήταν ήδη υπό εξέλιξη.
Στις 10.47 η μικρή Σαλώμη μεταμορφώθηκε σε γεφύρι και ένωσε τους δυο πλανήτες. Οι οποίοι άρχισαν να περιστρέφουν σε ένα πλανητικό βαλς. Τώρα τα πάντα έμοιαζαν σαν χρυσό νεφέλωμα. Δεν ξεχώριζες τίποτα.
Από μακριά κοιτάζοντας τον γαλαξία παρατηρούσε κανείς ένα σπάνιο φαινόμενο απερίγραπτης ομορφιάς. Το νεφέλωμα έκανε κύκλους χορευτικούς και τριγύριζε ελλειπτικά μέσα στον ευρύ γαλαξία. Ανεξήγητα και αθέλητα…
Λέγεται ότι από τότε που εμφανίστηκε το γαλακτερό σύννεφο του νεφελώματος η petit Salome ή διαφορετικά ο μικρός πρίγκιπας, ακόμα και ο κισσός και το τριαντάφυλλο εξαφανίστηκαν σαν από κοινή συμφωνία. Αν προσπαθήσεις να καταμετρήσεις τους κομήτες του γαλαξία 345.876Β θα βρεις να λείπουν οι δυο πιο όμορφοι πλανήτες.
Το νεφέλωμα και αυτό κάποια στιγμή κουρασμένο από την ξοδευτική περιπλάνηση εξατμίστηκε και εξαφανίστηκε οριστικά.
Η Κασσάνδρα Αλογοσκούφι (ή αλλιώς σιβηρική κασκαντέρ σε εποχές Fyodor διώξεων) έχει εκπονήσει διατριβή πάνω στο επιστητό του παραλόγου. Ασχολείται ολοκληρωτικά με μυθιστόρημα, διήγημα, πρόζα, bonsai flash fiction (Neο Democracy of written speech-ΝΔ). Το 09’ εκπροσώπησε στην BJCEM την ελληνική πεζογραφία (political orgies at Skopje under cover of celebration of 7Arts). Γράφει για ανθισμένες βοκαμβίλιες και ερωτικά καλοκαίρια με τη συνήθη αγένεια εξπρεσιονιστών- γναθοχειρουργών [ή αλλιώς η Κασσάνδρα Αλογοσκούφι έχει συμμετάσχει σε ανθολογίες πεζού και ποίησης, και έχει πολυβραβευθεί σε διαγωνισμούς της Ελλάδας και του εξωτερικού. Δεν την ενδιαφέρει άμεσα η έκδοση].
*
Μικρό Ερωτικό
Όλο χώματα τώρα περπατά προς το σταθμό. Υπέροχη οδός Θηβών με τις αλάνες, τους εραστές, τα μεγάλα φορτηγά με τα εμπορεύματα για τη Θεσσαλονίκη, την Αλεξανδρούπολη, τη Βέρροια. Κάποιοι τον κοιτούν που είναι μες στα χώματα, όλο αίματα στα χέρια από τις πτώσεις, το σύρσιμο, την ταπείνωση. Εκείνος περπατά αποφασιστικά, με μια διακριτική ευδαιμονία, όπως εκείνη που αισθάνεται κανείς μετά την πράξη του έρωτα. Μια μεγάλη ρωγμή στη νύχτα οι στύλοι των ρευμάτων, μια ανεπαίσθητη ρωγμή μες στο σώμα του το αποψινό απάντημα των σωμάτων. Οι μετανάστες του χαμογελούν, δείχνοντάς του τα τσαλακωμένα χαρτονομίσματα, τα χέρια τους όλο δαχτυλίδια, οι φαντάροι με τις στολές εξόδου, κάτι ανοιχτά πουκάμισα και τα λοχιόσημα ψηλά στα κοντά μανίκια του καλοκαιριού. Μόνο τη μάνα του συλλογιέται που θα τον προσμένει μες στο σαλόνι, αποκοιμισμένη, με τα χείλη της κομμένα σύριζα από την αγωνία. Μόνο αυτή συλλογιέται που ντροπιάζεται το πρωί και του θυμώνει και όλο κλαίει γυρισμένη στο παράθυρο της κουζίνας, να μην τη δει, να μην δει που κλαίει. Μόνο αυτή συλλογιέται.
Απόψε φάνηκε η αστυνομία, πραγματοποίησε μία από εκείνες τις εφόδους, συνέλλαβε αρκετούς. Τους χτυπούσαν με τα χέρια, τους έφτυναν όσους έπιασαν, τους έβαζαν με τη βία μες στις κλούβες. Εκείνοι φώναζαν, κάποιοι έκλαιγαν και εκκλιπαρούσαν να τους αφήσουν, έχουν γυναίκες, παιδιά, στη γειτονιά πια πώς θα περπατήσουν, τα παιδιά τους θα τα ξεφτιλίζουν, θα τους φωνάζουν πράγματα πρόστυχα. Εκείνον δεν τον πρόλαβαν. Ένας άνδρας βυζαντινής ομορφιάς τον κράτησε από το χέρι, έτρεξαν μες στις λάσπες, έφτασαν σε μια παλιά, πλίθρινη μάντρα, έκανε να μιλήσει, μα όπως έπεφτε εκείνο το φως και ήταν ιδρωμένος και το στήθος του γυάλιζε σαν τους παλιούς κεραμεικούς, δεν μίλησε, δεν είπε τίποτα. Πίσω από τη μάντρα, μεγάλα πουλιά με σκισμένα φτερά κοπιάζουν να σηκωθούν, μα είναι αδύνατο, δίχως φτερά κανείς να σηκωθεί.
Έφτασε στο σπίτι, την είδε που τρόμαξε με όλα τούτα τα χώματα στο σώμα, τα χτυπήματα στην πλάτη. Τον πλησίασε με τέτοια λατρεία, ύστερα έκανε πίσω, τώρα πια δεν είναι μονάχα το παιδί της, είναι ο εραστής της οδού Θηβών, ο κυνηγημένος με τα φιλημένα άκρα, τα βρώμικα. Την άκουγε που έκλαιγε, την άκουγε και δεν γύριζε, δεν είναι ο έρωτας για να θρηνείς. Και μες στη θέρμη της νύχτας, απέμεινε γυμνός και κοίταξε με έκσταση τα χέρια του, θυμήθηκε που τα φίλησε εκείνος και τα έβαλε τότε πάνω στα χείλη του, σαν τάχα να φιλούσε τις πληγές από τα καρφιά, από τις σταυρώσεις, τότε τον καιρό της αποκαθήλωσης.
Μικρό Ερωτικό ΙΙ
Είπαμε να συναντηθούμε στην οδό Αθηνών. Θα περνούσε, λέει να με πάρει με τη μοτοσικλέτα νωρίς το απόγευμα. Ήταν καλοκαίρι και το μεσημέρι ανυπόφορο. Περπάτησα χρόνια ολόκληρα ώσπου να φτάσω στο προκαθορισμένο σημείο. Το κατάστημα σιδηρικών ήταν κλειστό, καθώς συμβαίνει τις Κυριακές, όταν παύουν οι εμπορίες και οι συναντήσεις, οι επαγγελματικές. Θα περνούσε λέει να με πάρει, νωρίς το απόγευμα, μα ήταν κιόλας εννιά και είχαν ανάψει όλα τα φώτα στη λεωφόρο και στην αερογέφυρα είχαν εμφανιστεί οι αλλοδαποί με την πραμάτεια τους και έτρεχαν γύρω από τα τροχοφόρα, παιδιά με χαμηλωμένα βλέμματα τριγύριζαν μες στα αυτοκίνητα, δίχως το φόβο ενός ατυχήματος, ενός επώδυνου τραύματος. Ήταν δέκα και εγώ τώρα φάνταζα μνημείο αρχαιοπρεπές της εγκατάλειψης, της τόσης περιφρόνησης. Εγώ, που είχα το σθένος να ξοδέψω ολόκληρη τη νύχτα εκεί, στο προαύλιο του καταστήματος σιδηρικών περιμένοντας πως τάχα θα φανεί να με πάρει με τη μοτοσικλέτα. Ήλπιζα μια ζωή τώρα, πως τάχα θα φανεί με τη μοτοσικλέτα να με πάρει, να επισκεφτούμε τα γήπεδα, τα αναψυκτήρια με τους ερωτευμένους, να μυηθούμε με σθένος και αυταπάρνηση στις τρομερές τελετές της νεότητας. Ομολογώ πως δεν υπάρχει άλλη θηριωδία, σαν της ελπίδας. Το βράδυ στη γειτονιά όλοι μιλούσαν για το δυστύχημα και έδειχναν τη διαλυμμένη μοτοσικλέτα και εγώ θρηνώ ακόμη μες στα ερρείπια, που συλλογίστηκα μονάχα τις απολαύσεις, τα θέλγητρα του απογεύματος.
Μικρό Ερωτικό ΙΙΙ
Τα είχαν όλα συμφωνημένα. Βρέθηκαν στην ταβέρνα την Κυριακή και έδωσαν τα χέρια. Ο γάμος θα γίνει την άλλη εβδομάδα, όρισαν την εκκλησία, την προίκα, είπα πώς έπρεπε να γίνουν όλα. Το κορίτσι κρατούσε το βλέμμα της χαμηλό, ταπεινωμένο. Κάθε τόσο τη ρωτούσαν αν είναι ευχαριστημένη, εκείνη μονάχα έγερνε το κεφάλι, κρατούσε τα μάτια της χαμηλά, σαν από δισταγμό. Και εκείνοι έπιναν και χτυπούσαν τα ποτήρια τους και όλο χόρευαν κάτω από τις λάμπες τις πολυκολόρ και ο ταβερνιάρης, ένας άνθρωπος με φήμη πρόστυχη τους κοιτούσε καθισμένος στην ψάθινη καρέκλα και εκείνοι έσπαγαν τα τραπέζια και πια δεν της έδιναν σημασία, έτσι που τώρα είχε χαριστεί.
Το επόμενο πρωί την έβαλαν στο κάρο, με τις κουβέρτες, τα ασημικά, τα φορέματα, που ήταν παλιά κοστούμια μεταποιημένα. Η μάνα κράτησε το πρόσωπό της μες στα χέρια, έκλαιγε γιατί ήταν μικρή η Κατίνα και δεν ήταν για σπίτι και άνδρες και ήξερε πως φοβόταν την πρώτη νύχτα και τον έρωτα τον ενήλικο, τον αναίσθητο. Της έδωσε μαζί το χράμι που έραβε χρόνια και είχε επάνω χρωματιστά πουλιά, κήπους και φρεγάδες, της είπε μια συμβουλή, μια γνώμη και γύρισε μες στο σπίτι να λυπηθεί με την ψυχή της. Γιατί έφευγε η Κατίνα και δεν ήταν που δεν χαιρόταν, μα ήταν κομμάτι μικρή ακόμα και δεν έκανε για να κρατήσει το σπίτι και τον άνδρα της. Λυπήθηκε η μάνα. Την άφησε να ξεμακρύνει.
Δεν φαντάστηκε, λοιπόν πως καταμεσίς του θέρους εκείνο το κάρο έγινε του ήλιου η άμαξα και φλέγονταν τώρα οι προίκες και τα άλλα τα πράγματα και η Κατίνα που είχε πια αγγίξει το εμπρηστικό σύνορο του εαυτού της πετούσε όλο και ψηλότερα. Φορούσε λέει, ένα άσπρο παλτό τύπου λουτρ, γελούσε, λερώνοντας στο χώμα, σαν μεθυσμένη τα τακούνια της. Και είχε γύρω της πολύχρωμα πουλιά, κήπους φρεγάδες, ρωπογραφίες, όπως εκείνες στα σαλόνια τα αστικά με τα σεμέν και τα βαριά ασημικά.
O Aπόστολος Θηβαίος ζει στην Αθήνα. Το 2008 ολοκλήρωσε την έκδοση του πρώτου αφηγήματος Νόμισμα στην Όχθη, των εκδόσεων Μπαρτζουλιάνος, ενώ το 2009 ολοκληρώθηκε η έκδοση ενός θεατρικού παραμυθιού από τις εκδόσεις Μιχάλη Σιδέρη, με τίτλο Πολύχρωμο Θάρρος. Από τις ίδιες εκδόσεις δημοσιεύτηκε το αφήγημα με τίτλο Mendizabal, ενώ πρόσφατα εκδόθηκαν οι δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του από τις εκδόσεις Πάτση, με τίτλο Οδός Πόλεως, Αριθμός 28 (2010), και από τις εκδόσεις Εκάτη, με τίτλο 17 (2011). Είναι τακτικός συνεργάτης του Vakxikon.gr.
|
|
|
 Τεύχος 17
Mάρτιος 2012
Το δύσκολο είναι ν' αγαπάς
|
|
|
Σπασμός, Αφήγημα, Δημήτρης Τανούδης, Εκδόσεις Νεφέλη, 2011
Αν μη τι άλλο είναι μια γραφή που προκαλεί. Ο Τανούδης δεν ανακαλύπτει την Αμερική με τον “Σπασμό”, παρολαυτά σπάζει τη φόρμα, παίζει με τις λέξεις, εισχωρεί στα ενδότερα της σεξουαλικότητας, και με το αμφίσημο συντακτικό του και την ιδιότυπη λεκτική χιονοστιβάδα του, γίνεται ο Μπάροουζ της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας.
Ο νεαρός συγγραφέας αποδεικνύει ορμή, τόλμη και θέληση να κάνει το διαφορετικό. Αυτά από μόνα τους δεν αρκούν. Θέλουν και τεχνική και διαβάσματα και ποίηση πολύ, ώστε οι σπασμωδίες αυτές να προκαλέσουν έκρηξη εσωτερική, και με τα συναισθήματα διαλυμένα, χτυπημένα, συνθλιμμένα, να πάς στο παρακάτω, στο πώς και το γιατί αυτή η ιστορία είναι, εντέλει, εκατό τοις εκατό καθημερινή.
Νέστορας Πουλάκος
|
|
|
Ποιήματα του William Butler Yeats, μτφρ. Μιχάλης Παπαντωνόπουλος & Θωμάς Τσαλαπάτης, Εκδόσεις Εκάτη, 2011
Αυτή κι αν είναι μια ιδιαιτέρως περιεκτική ανθολογία ποιημάτων του Ιρλανδού λογοτέχνη, κλασικού πλέον και με τη βούλα, κι ενός εκ των σημαντικότερων ποιητών της Βρετανίας. Ο άνθρωπος της διανόησης, με το Νόμπελ του 1923, αναλύεται επακριβώς και με συνέπεια από τον Τσαλαπάτη, στην εισαγωγή της έκδοσης.
Τα ποιήματα είναι χωρισμένα, από τη μεριά της μετάφρασης, στα δύο ώστε οι ποιητές και μεταφραστές να αποδώσουν, από τη δική του σκοπιά ο καθένας, τα ποιήματα του Γέητς, όπως τα έχει προσλάβει μέσα του. Η έκδοση είναι δίγλωσση, γι’ αυτούς που θέλουν και το πρωτότυπο ως αντιπαραβολή με την ελληνική μετάφραση.
Νέστορας Πουλάκος
|
|
|
Το Ξημέρωμα είναι Σφαγή Κύριε Κρακ, Ποίηση, Θωμάς Τσαλαπάτης, Εκδόσεις Εκάτη, 2011
Είναι το πρώτο βιβλίο του Τσαλαπάτη, αρθρογράφου της εφημερίδας “Εποχή”, ο οποίος συστήνεται με πεζοποιήματα, που ενέχουν ειρωνεία και χιούμορ, κοινωνικά μηνύματα και αξίες, κινηματικό πνεύμα, αλλά κι εσωτερικές αναζητήσεις, φιλοσοφικές προεκτάσεις, και συναισθηματικές εκρήξεις. Αγάπη, έρωτας και φιλία είναι, φυσικά, στο πρώτο πλάνο.
Αυτό που χαρακτηρίζει την ποίηση του Τσαλαπάτη είναι το συναίσθημα. Άλλοτε είναι τραχύ και βρίθει σπασμών. Οι εκρήξεις είναι δεδομένες. Κι αλλού εκλεπτυσμένο, αποστασιοποιημένο, κάπως ελεγκάντ. Εκεί, όμως, βρίσκεις το υποδόριο χιούμορ που σε παρασέρνει. Χαρμολύπη και παράνοια, κωμωδία και κοινωνική ιστορία, εκεί ανάμεσα ανακαλύπτεις την ποίηση του Τσαλαπάτη.
Νέστορας Πουλάκος
|
|
|
Arxeio Teuxwn
